{"id":28259,"date":"2021-01-26T07:37:21","date_gmt":"2021-01-26T07:37:21","guid":{"rendered":"https:\/\/vnsalvation.net\/?p=28259"},"modified":"2021-01-26T07:37:21","modified_gmt":"2021-01-26T07:37:21","slug":"bay-hoi-thanh-trong-sach-khai-huyen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/bay-hoi-thanh-trong-sach-khai-huyen\/","title":{"rendered":"B\u1ea3y H\u1ed9i Th\u00e1nh trong s\u00e1ch Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400\">L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n sai l\u1ec7ch. Tuy v\u1eady, cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1eabn lu\u00f4n kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i H\u1ed9i Th\u00e1nh theo \u0111\u00fang k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Ng\u00e0i. M\u1ed9t b\u01b0\u1edbc quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c c\u00e1ch \u0111\u00e2y \u0111\u00fang 500 n\u0103m. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebft th\u00fac kh\u00f4ng? Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc c\u1ee5 th\u1ec3 t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh trong 2000 n\u0103m qua, \u0111\u1ec3 h\u00f4m nay ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n<h4><strong>L\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u<\/strong><\/h4>\n<p>Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft n\u0103m nay l\u00e0 k\u1ef7 ni\u1ec7m 500 n\u0103m ng\u00e0y C\u1ea3i Ch\u00e1nh Gi\u00e1o H\u1ed9i. Trong h\u00ecnh n\u00e0y, Martin Luther \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Karl V c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c. K\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c v\u00e0 c\u1ea3 Ch\u00e2u\u00a0 \u00c2u \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng h\u01a1n m\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i th\u1ea5y r\u1eb1ng Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh trong 2000 n\u0103m qua.<\/p>\n<p>H\u00f4m nay, ch\u00fang ta \u0111i \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n, s\u00e1ch ghi l\u1ea1i c\u00e1c kh\u1ea3i th\u1ecb m\u00e0 Ch\u00faa \u0111\u00e3 ban cho s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng khi \u00f4ng b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u1edf \u0111\u1ea3o B\u00e1t-m\u00f4. \u00d4ng l\u00e0 s\u1ee9 \u0111\u1ed3 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u00f2n s\u1ed1ng. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1ecb t\u1ea3n l\u1ea1c kh\u1eafp n\u01a1i v\u00e0 \u0111ang b\u1ecb t\u1ee5t d\u1ed1c. Trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng n\u00e0y, Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra cho Gi\u0103ng bi\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng. T\u1ed1i nay, ch\u00fang ta mu\u1ed1n xem x\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng \u0111\u00e3 nghe ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi m\u00ecnh n\u00ean quay l\u1ea1i xem th\u00ec th\u1ea5y \u201c \u2026 b\u1ea3y ch\u00e2n \u0111\u00e8n b\u1eb1ng v\u00e0ng, gi\u1eefa nh\u1eefng ch\u00e2n \u0111\u00e8n c\u00f3 ai gi\u1ed1ng nh\u01b0 Con Ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o d\u00e0i, th\u1eaft \u0111ai b\u1eb1ng v\u00e0ng ngang ng\u1ef1c\u201d (Kh\u1ea3i huy\u1ec1n 1:13). Con Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 b\u1ea3y ch\u00e2n \u0111\u00e8n \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 tr\u1ecdng t\u00e2m c\u1ee7a s\u00e1ch Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n. Con Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00ea-su. T\u1ea1i sao ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea1i thuy\u1ebft tr\u00ecnh v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin n\u01a1i Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u1edf trong tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc? Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc, c\u0169ng kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 Kinh Th\u00e1nh. Tuy nhi\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Phao-l\u00f4, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi v\u00e0 Ng\u00e0i \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf Ch\u00faa Gi\u00ea-su trong \u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi ch\u1ee9ng m\u00e0 t\u00f4i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong nh\u00f3m Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee9ng trong tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft hay s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 v\u1ec1 Kinh Th\u00e1nh, m\u00e0 l\u00e0 quen bi\u1ebft Ch\u00faa, tr\u1ea3i nghi\u1ec7m Ng\u00e0i. Ch\u00ednh Gi\u0103ng c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u1edf \u0111\u1ea3o B\u00e1t-m\u00f4. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y b\u1ea3y ch\u00e2n \u0111\u00e8n b\u1eb1ng v\u00e0ng. B\u1ea3y ch\u00e2n \u0111\u00e8n n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng v\u00e0ng. C\u00e1i h\u00ecnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb\u00a0\u00a0s\u00e1ch Xu\u1ea5t Ai C\u1eadp K\u00fd, l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n trong L\u1ec1u T\u1ea1m m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf. Ch\u00e2n \u0111\u00e8n n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1eafp s\u00e1ng trong \u0110\u1ec1n T\u1ea1m. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00e2n \u0111\u00e8n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n nhi\u1ec1u. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng m\u1ed9t kh\u1ed1i v\u00e0ng l\u1edbn, bao g\u1ed3m nhi\u1ec1u nh\u00e1nh \u0111\u00e8n v\u1edbi nhi\u1ec1u n\u1ee5 hoa v\u00e0 \u0111\u00e0i hoa h\u1ea1nh nh\u00e2n. Kh\u1ea3i huy\u1ec1n 1:20 cho bi\u1ebft ch\u00e2n \u0111\u00e8n n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh. L\u00fac \u0111\u00f3, m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh. T\u1ea1i sao ch\u00e2n \u0111\u00e8n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh? Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u0111\u00e3 n\u00f3i trong Ma-thi-\u01a1 5:14 \u201cc\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi\u201d. H\u1ed9i Th\u00e1nh ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf \u00e1nh s\u00e1ng v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Ng\u00e0i. Ch\u00e2n \u0111\u00e8n n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdc v\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eeb m\u1ed9t kh\u1ed1i v\u00e0ng l\u1edbn. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, kinh nghi\u1ec7m v\u1edbi Ch\u00faa, nh\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a Ch\u00faa v\u00e0 s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y c\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n. Trong b\u00e0i n\u00e0y, ch\u00fang ta s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u xem H\u1ed9i Th\u00e1nh ng\u00e0y nay t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng v\u1edbi h\u00ecnh n\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, ch\u00fang ta xem b\u1ea3y th\u01b0 m\u00e0 Gi\u0103ng g\u1eedi cho b\u1ea3y H\u1ed9i Th\u00e1nh trong s\u00e1ch Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n. Ng\u00e0y nay, b\u1ea3y H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00e0y thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3. T\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3y H\u1ed9i Th\u00e1nh l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3y th\u00e0nh ph\u1ed1: \u00ca-ph\u00ea-s\u00f4, Si-mi\u1ec7c n\u01a1, B\u1eb9t-g\u0103m, Thi-a-ti-r\u01a1, S\u1ea1t-\u0111e, Phi-la-\u0111en-phi v\u00e0 Lao-\u0111i-x\u00ea. B\u1ea3y th\u01b0 n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00ea-su, Ng\u00e0i mu\u1ed1n khi\u1ec3n tr\u00e1ch H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i. C\u00e1c th\u01b0 n\u00e0y n\u00f3i l\u00ean nguy\u00ean l\u00fd thu\u1ed9c linh c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh ng\u00e0y nay. B\u1ea3y l\u00e1 th\u01b0 n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u00f3i ti\u00ean tri v\u1ec1 to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ch\u00faa trong 2000 n\u0103m qua. Ch\u1ec9 c\u1ea7n 2 ch\u01b0\u01a1ng th\u00f4i nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh trong 2000 n\u0103m qua. Th\u1eadt l\u00e0 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng! T\u1ea1i sao l\u1ea1i l\u00e0 s\u1ed1 7? V\u00ec s\u1ed1 7 trong Kinh Th\u00e1nh m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. C\u0169ng nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u1ee5c h\u1ed3i l\u1ea1i tr\u00e1i \u0111\u1ea5t trong b\u1ea3y ng\u00e0y th\u00ec b\u1ea3y H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u0169ng cho bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi s\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0 l\u00e0m n\u00f3 tr\u1ecdn v\u1eb9n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. C\u00e1c th\u01b0 n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i hi\u1ec3u v\u00e0 bi\u1ebft \u00e1p d\u1ee5ng n\u00f3.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh \u00ca-ph\u00ea-s\u00f4<\/strong><\/h4>\n<p>Ch\u00fang ta h\u00e3y b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi th\u01b0 g\u1eedi cho H\u1ed9i Th\u00e1nh \u00ca-ph\u00ea-s\u00f4. C\u00e1i t\u00ean \u201c\u00ca-ph\u00ea-s\u00f4\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111\u00e1ng khao kh\u00e1t\u201d v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cb\u1ecb bu\u00f4ng ra\u201d. Ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y m\u1ed7i t\u00ean c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t ngh\u0129a quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1eddi k\u1ef3 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh. Trong th\u01b0 n\u00e0y, Ch\u00faa Gi\u00ea-su gi\u1edbi thi\u1ec7u Ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ea5ng c\u00f3 b\u1ea3y ng\u00f4i sao trong tay ph\u1ea3i Ng\u00e0i. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3, Ch\u00faa c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn d\u1eaft trung t\u00edn trong H\u1ed9i Th\u00e1nh, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3. Sau \u0111\u00f3, Ch\u00faa c\u0169ng cho bi\u1ebft l\u00e0 trong th\u1eddi gian n\u00e0y, H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u. Ch\u00faa n\u00f3i: \u201cTa c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1ch ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u\u201d. T\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau t\u1ed1t nh\u1ea5t d\u00e0nh cho Ch\u00faa Gi\u00ea-su. V\u00ec v\u1eady m\u00e0 Ch\u00faa n\u00f3i: \u201cH\u00e3y \u0103n n\u0103n!\u201d. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 \u0103n n\u0103n nh\u01b0 l\u00fac m\u1edbi tin Ch\u00faa m\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 \u0103n n\u0103n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u1ed7i khi ch\u00fang ta r\u1eddi xa t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u d\u00e0nh cho Ch\u00faa. Ch\u00fang ta th\u1ea5y v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3 H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ch\u00faa. Trong th\u01b0 g\u1eedi cho Ti-m\u00f4-th\u00ea, Phao l\u00f4 cho bi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh \u1edf Ti\u1ec3u \u00c1 \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ecf \u00f4ng (xem 2.Ti-m\u00f4-th\u00ea 1:15). H\u1ecd \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ecf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi anh em ho\u00e0n to\u00e0n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i cho \u0110\u1ea5ng Christ. T\u1ea1i sao? T\u1ea1i v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u, l\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i d\u00e0nh cho Ch\u00faa. C\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 len l\u1ecfi v\u00e0o gi\u1eefa h\u1ecd v\u00e0 \u0110\u1ea5ng Christ. Ch\u00faa c\u0169ng n\u00f3i: \u201cn\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0103n n\u0103n th\u00ec Ta s\u1ebd c\u1ea5t ch\u00e2n \u0111\u00e8n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i kh\u1ecfi ch\u1ed7 n\u00f3\u201d. N\u1ebfu t\u00ecnh tr\u1ea1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a Ch\u00faa v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1eb9p l\u00f2ng l\u00e0 h\u1ecd gh\u00e9t nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-La m\u00e0 Ng\u00e0i c\u0169ng gh\u00e9t n\u1eefa. Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la l\u00e0 g\u00ec? Trong ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p, t\u1eeb Ni-c\u00f4-la bao g\u1ed3m hai t\u1eeb \u201cNi-c\u00f4\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cth\u1ed1ng tr\u1ecb\u201d v\u00e0 \u201cla\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cd\u00e2n\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la l\u00e0 ph\u1ea7n thi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111ang th\u1ed1ng tr\u1ecb d\u00e2n Ch\u00faa. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00e0ng gi\u00e1o ph\u1ea9m &#8211; gi\u00e1o d\u00e2n. Ng\u00e0y nay, ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o. L\u00fac \u0111\u00f3, H\u1ed9i Th\u00e1nh \u00ca-ph\u00ea-s\u00f4 \u0111\u00e3 gh\u00e9t \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la n\u00e0y v\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn n\u00f3.<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta h\u00e3y xem s\u01a1 \u0111\u1ed3 c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed H\u1ed9i Th\u00e1nh t\u1eeb th\u1eddi H\u1ed9i Th\u00e1nh ban \u0111\u1ea7u cho \u0111\u1ebfn khi Ch\u00faa Gi\u00ea-su tr\u1edf l\u1ea1i. L\u00e1 th\u01b0 g\u1eedi cho H\u1ed9i Th\u00e1nh \u00ca-ph\u00ea-s\u00f4 l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh cho \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t. V\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3, Gi\u0103ng l\u00e0 s\u1ee9 \u0111\u1ed3 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u00f2n \u0111ang s\u1ed1ng. Trong th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y, ch\u00fang ta th\u1ea5y H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u sa ng\u00e3 v\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u d\u00e0nh cho Ch\u00faa. T\u00f3m l\u1ea1i, H\u1ed9i Th\u00e1nh \u00ca-ph\u00ea-s\u00f4 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh trong th\u1eddi c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3. Th\u1eadt ra, Ch\u00faa mu\u1ed1n H\u1ed9i Th\u00e1nh ph\u1ea3i lu\u00f4n vinh hi\u1ec3n cho \u0111\u1ebfn khi Ch\u00faa tr\u1edf l\u1ea1i v\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sa ng\u00e3. Tuy nhi\u00ean ch\u00fang ta th\u1ea5y l\u00e0 ngay trong th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea7u th\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ee5t d\u1ed1c.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh Si-mi\u1ec7c-n\u01a1<\/strong><\/h4>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta \u0111i \u0111\u1ebfn v\u1edbi th\u01b0 th\u1ee9 hai \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u xem Ch\u00faa Gi\u00ea-su mu\u1ed1n n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi ch\u00fang ta. T\u1eeb \u201cSi-mi\u1ec7c-n\u01a1\u201d theo ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t d\u01b0\u1ee3c. Trong Kinh Th\u00e1nh, t\u1eeb \u201cm\u1ed9t d\u01b0\u1ee3c\u201d c\u00f3 li\u00ean quan r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ecbu kh\u1ed5. V\u00ed d\u1ee5, m\u1ed9t d\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn khi Ch\u00faa ch\u1ecbu \u0111\u00f3ng \u0111inh. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1eeb \u201cm\u1ed9t d\u01b0\u1ee3c\u201d c\u0169ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u201ccay \u0111\u1eafng\u201d. N\u1ebfu \u0111\u1ecdc th\u01b0 n\u00e0y th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eeb \u201cSi-mi\u1ec7c-n\u01a1\u201d. Ch\u00faa Gi\u00ea-su n\u00f3i: \u201cTa bi\u1ebft s\u1ef1 ho\u1ea1n n\u1ea1n, ngh\u00e8o kh\u00f3,&#8230;nh\u1eefng l\u1eddi ph\u1ec9 b\u00e1ng&#8230; ng\u1ee5c t\u00f9\u201d. Nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh n\u00e0o c\u1ee7a Ch\u00faa. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y n\u00f3i l\u00ean r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ea5t cao khi d\u00e2n Ng\u00e0i s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ecbu kh\u1ed5 v\u00ec Ng\u00e0i. R\u1ed3i Ch\u00faa Gi\u00ea-su n\u00f3i Ng\u00e0i l\u00e0 \u201c\u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng l\u1ea1i\u201d v\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 H\u1ed9i Th\u00e1nh \u201ctrung t\u00edn cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft\u201d. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho bi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5 l\u00e0 trong th\u1eddi gian n\u00e0y s\u1ebd c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eed \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng v\u1edbi m\u1ed9t l\u1eddi h\u1ee9a l\u00e0 \u201cm\u00e3o mi\u1ec7n c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng\u201d. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ebd s\u1ed1ng l\u1ea1i v\u00e0 s\u1ebd c\u00f9ng tr\u1ecb v\u00ec v\u1edbi Ch\u00faa.<\/p>\n<p>\u1ede \u0111\u00e2y, Ch\u00faa Gi\u00ea-su c\u0169ng cho bi\u1ebft h\u1ecd s\u1ebd g\u1eb7p ho\u1ea1n n\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y. L\u1ecbch s\u1eed cho bi\u1ebft l\u00e0 t\u1eeb khi th\u1eddi k\u1ef3 c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi hai s\u1ee9 \u0111\u1ed3 s\u1eafp k\u1ebft th\u00fac, th\u00ec c\u00f3 m\u01b0\u1eddi cu\u1ed9c b\u1ee9c h\u1ea1i c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n r\u1ea5t l\u1edbn trong \u0111\u1ebf ch\u1ebf c\u1ee7a La M\u00e3. T\u00f4i li\u1ec7t k\u00ea 10 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf La M\u00e3 \u1edf \u0111\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0 Nero. Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i h\u1eafn l\u00e0 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf La M\u00e3 t\u00e0n b\u1ea1o nh\u1ea5t. H\u1eafn \u0111\u00e3 b\u1eaft C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n l\u00e0m \u0111u\u1ed1c th\u1eafp s\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111inh c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0 Domitian, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft Gi\u0103ng \u0111i l\u01b0u \u0111\u00e0y. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 b\u1ea3y l\u00e0 Decius \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ee9c h\u1ea1i c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3. Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c s\u1ef1 b\u1ee9c h\u1ea1i \u0111\u00f3. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u00e0 Diocletian \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c cu\u1ed9c b\u1ee9c h\u1ea1i C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c t\u00e0n b\u1ea1o. M\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a h\u1eafn l\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00e1i t\u00ean Gi\u00ea-su Christ ra kh\u1ecfi tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y. H\u1eafn \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ed1t to\u00e0n b\u1ed9 s\u00e1ch c\u1ee7a C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 Kinh Th\u00e1nh. N\u1ebfu ai b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111ang \u0111\u1ecdc Kinh Th\u00e1nh th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb b\u1ecf v\u00e0o t\u00f9. C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft b\u1edfi th\u00fa d\u1eef, b\u1edfi r\u00ecu, v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111inh&#8230; V\u1eady ai \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng sau c\u00e1c cu\u1ed9c b\u1ee9c h\u1ea1i C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n n\u00e0y? Kinh Th\u00e1nh n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 ma qu\u1ef7. Ch\u00faa Gi\u00ea-su kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf m\u00e0 Ng\u00e0i n\u00f3i l\u00e0 ma qu\u1ef7. V\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh l\u00e0 c\u00e1i m\u00e0 ma qu\u1ef7 mu\u1ed1n h\u1ee7y di\u1ec7t. Trong c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3, h\u1eafn t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, tr\u00ean s\u01a1 \u0111\u1ed3 l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 H\u1ed9i Th\u00e1nh Si-mi\u1ec7c-n\u01a1. Ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh c\u00e1i t\u00ean \u201cSi-mi\u1ec7c-n\u01a1\u201d \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi ti\u00ean tri r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra: H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u1ebd b\u1ecb b\u1ee9c h\u1ea1i b\u1edfi c\u00e1c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf La M\u00e3, v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 b\u1edfi 10 c\u00e1i t\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t k\u00ea \u1edf \u0111\u00e2y. Th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00fac v\u00e0o n\u0103m 313 SCN. Ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0o th\u1eddi gian \u0111\u00f3 th\u00ec ch\u00fang ta th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00e1c.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh B\u1eb9t-g\u0103m<\/strong><\/h4>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta sang th\u1eddi k\u1ef3 k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0 B\u1eb9t-g\u0103m. \u1ede \u0111\u00e2y, Ch\u00faa n\u00f3i v\u1edbi H\u1ed9i Th\u00e1nh B\u1eb9t-g\u0103m ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c, Ch\u00faa n\u00f3i l\u00e0: \u201cng\u01b0\u01a1i \u0111ang \u1edf n\u01a1i c\u00f3 ngai v\u00e0ng c\u1ee7a Sa-tan\u201d v\u00e0 \u201cn\u01a1i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, l\u00e0 n\u01a1i Sa-tan \u0111ang \u1edf\u201d. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y r\u1ea5t l\u1edbn. Trong th\u01b0 g\u1eedi cho H\u1ed9i Th\u00e1nh Si-mi\u1ec7c-n\u01a1, Ch\u00faa n\u00f3i ma qu\u1ef7 s\u1ebd gi\u1ebft h\u1ecd. Nh\u01b0ng \u1edf B\u1eb9t-g\u0103m, Ch\u00faa n\u00f3i H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f3 ngai v\u00e0ng c\u1ee7a Sa-tan v\u00e0 c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi h\u1eafn t\u1ea1i \u0111\u00f3. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eeb \u201cB\u1eb9t-g\u0103m\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao\u201d hay \u201ck\u1ebft h\u00f4n\u201d. S\u1ef1 k\u1ebft h\u00f4n n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi \u0110\u1ea5ng Christ m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u00f4n gi\u1eefa H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y, v\u1edbi ngai v\u00e0ng c\u1ee7a Sa-tan. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y x\u1ea3y ra nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? V\u00e0o n\u0103m 313 SCN, khi ho\u00e0ng \u0111\u1ebf cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u1ee9c h\u1ea1i c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i. Th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 khi n\u1eb1m h\u1ea5p h\u1ed1i tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn l\u00e0 m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n. Hai n\u0103m sau \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n: C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eeb B\u1eb9t-g\u0103m l\u00e0 \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao\u201d th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u201ck\u1ebft h\u00f4n\u201d v\u1edbi \u0111\u1ebf qu\u1ed1c n\u1eefa. \u0110\u1ebfn n\u1ed7i v\u00e0o n\u0103m 380, C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o tr\u1edf th\u00e0nh qu\u1ed1c gi\u00e1o tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n d\u00f9 h\u1ecd kh\u00f4ng tin Ch\u00faa, v\u00e0 m\u1ecdi d\u00e2n ngo\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea3i \u0111\u1ea1o theo C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Kinh Th\u00e1nh c\u00f2n n\u00f3i r\u1eb1ng trong th\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 \u201cnh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e1m ch\u1eb7t s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a Ba-la-am, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y cho Ba-l\u00e1c g\u00e2y c\u1edb v\u1ea5p ng\u00e3 cho con c\u00e1i Israel, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0103n \u0111\u1ed3 c\u00fang th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m\u201d. L\u00fac \u0111\u00f3, Ba-la-am l\u00e0 m\u1ed9t ti\u00ean tri c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u1ea1i. V\u00ec Israel r\u1ea5t th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1ec1 m\u1eb7t qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a h\u1ecd, n\u00ean vua Ba-l\u00e1c, c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Israel, bi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o d\u00f9ng s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 th\u1eafng Israel \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec v\u1eady Ba-l\u00e1c m\u1edbi m\u1eddi Ba-la-am \u0111\u1ebfn. H\u1eafn m\u1edbi d\u1ea1y Ba-l\u00e1c l\u00e0 \u0111\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi Israel, m\u00e0 h\u00e3y tr\u1ed9n l\u1eabn nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef c\u1ee7a d\u00e2n M\u00f4-\u00e1p v\u00e0o Israel \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00e1m d\u1ed7 l\u00e0m cho d\u00e2n Israel th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ea3i ph\u00e1n x\u00e9t d\u00e2n Ng\u00e0i. \u1ede \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta th\u1ea5y Ba-la-am d\u00f9ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i d\u00e2n \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, m\u00e0 l\u00e0 d\u00f9ng s\u1ef1 gian d\u00e2m v\u00e0 th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>L\u1ecbch s\u1eed cho bi\u1ebft r\u1eb1ng sau khi H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebf ch\u1ebf c\u00f4ng nh\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u0111\u00f3 trong H\u1ed9i Th\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1edd b\u00e0 Ma-ri. \u0110\u1ed9t nhi\u1ec7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t n\u1eef th\u1ea7n. \u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u1ea1i, v\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 d\u00e2n ngo\u1ea1i m\u1edbi c\u00f3 n\u1eef th\u1ea7n, ch\u1ee9 Kinh Th\u00e1nh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n ng\u00e0y l\u1ec5 Gi\u00e1ng Sinh m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp m\u1eebng. Ng\u00e0y l\u1ec5 n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y l\u1ec5 c\u1ee7a Ch\u00faa m\u00e0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Aurelius. V\u00ec h\u1eafn ta l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u00f9ng b\u00e1i th\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi, n\u00ean h\u1eafn \u0111\u00e3 l\u1ea5y ng\u00e0y 25\/12\/274 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u00e0y sinh v\u00e0 ng\u00e0y th\u1edd th\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi trong to\u00e0n \u0111\u1ebf ch\u1ebf La M\u00e3. T\u1eeb \u0111\u00f3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ec5 Gi\u00e1ng Sinh, ch\u00ednh l\u00e0 th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 4, l\u1ec5 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o trong to\u00e0n b\u1ed9 C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o. Ngo\u00e0i ra, H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m thu\u1ed9c linh. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi. N\u1ebfu H\u1ed9i Th\u00e1nh k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0 \u1edf tr\u00ean th\u00ec trong m\u1eaft \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i gian d\u00e2m, kh\u00f4ng chung th\u1ee7y. Trong C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Nicaea I v\u00e0o n\u0103m 325, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Constantine \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi \u0111\u1ebfn. \u00d4ng l\u00e0 tr\u1ecdng t\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tranh c\u00e3i c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi chuy\u1ec7n trong H\u1ed9i Th\u00e1nh m\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng ta kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n. Ch\u00fang ta th\u1ea5y, Sa-tan thay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i m\u01b0u k\u1ebf, thay v\u00ec d\u00f9ng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o \u0111\u1ec3 b\u1ee9c h\u1ea1i H\u1ed9i Th\u00e1nh th\u00ec h\u1eafn \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c l\u00e0m cho d\u00e2n Ch\u00faa ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m. H\u01a1n n\u1eefa, Ba-la-am \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 ba, trong H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u00e0m m\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kho\u1ea3n l\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Sau khi c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Constantine c\u00f4ng nh\u1eadn th\u00ec ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00f4n \u0111\u1ed5 tr\u00e0n tr\u1ec1 v\u00e0o trong H\u1ed9i Th\u00e1nh. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0m H\u1ed9i Th\u00e1nh sa ng\u00e3 tr\u1ea7m tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c len l\u1ecfi v\u00e0o trong H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u1eefa. Ch\u00faa Gi\u00ea-su n\u00f3i: \u201cng\u01b0\u01a1i c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u00e1m ch\u1eb7t s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la\u201d. Ch\u00fang ta bi\u1ebft \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00e0ng gi\u00e1o ph\u1ea9m &#8211; gi\u00e1o d\u00e2n. L\u00fac n\u00e0y, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 h\u1ecd c\u00f2n d\u00f9ng Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fd do t\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 hai giai c\u1ea5p l\u00e0 h\u00e0ng gi\u00e1o ph\u1ea9m &#8211; gi\u00e1o d\u00e2n: giai c\u1ea5p h\u00e0ng gi\u00e1o ph\u1ea9m l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c linh, c\u00f2n \u0111a s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n tr\u00e1i v\u1edbi l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, Kinh Th\u00e1nh n\u00f3i r\u1ea5t r\u00f5 r\u1eb1ng: t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t giai c\u1ea5p th\u1ee9 hai n\u00e0o. V\u00e0o n\u0103m 110 SCN, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Inagtius \u0111\u00e3 vi\u1ebft nhi\u1ec1u l\u00e1 th\u01b0 \u0111\u1ec3 y\u00eau c\u1ea7u H\u1ed9i Th\u00e1nh ph\u1ea3i nghe theo c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 5, c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c \u1edf Rome nh\u01b0 Innozenz v\u00e0 Leo \u0111\u00e3 t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba c\u1ee7a s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Phi-e-r\u01a1. H\u1ecd c\u00f2n d\u00f9ng Ma-thi-\u01a1 16 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh Phi-e-r\u01a1 l\u00e0 gi\u00e1m m\u1ee5c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Rome, c\u00f2n h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a Phi-e-r\u01a1. Qua \u0111\u00f3, h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ea1o ra ch\u1ee9c v\u1ecb gi\u00e1o ho\u00e0ng trong H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0o th\u1eddi gian n\u00e0y. Nh\u01b0 v\u1eady giai \u0111o\u1ea1n B\u1eb9t-g\u0103m l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n H\u1ed9i Th\u00e1nh k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra \u0111\u00fang nh\u01b0 Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh Thi-a-ti-r\u01a1<\/strong><\/h4>\n<p>Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3. Sau \u0111\u00f3 l\u00e0 Thi-a-ti-r\u01a1. \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u00e3 n\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 Thi-a-ti-r\u01a1? Thi-a-ti-r\u01a1 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cc\u00e1c t\u1ebf l\u1ec5\u201d. \u0110\u1ea5ng Christ n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 t\u00ean l\u00e0 Gi\u00ea-sa-b\u00ean. \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f2n n\u00f3i b\u00e0 ta \u0111\u00e3 t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t n\u1eef ti\u00ean tri. Kinh Th\u00e1nh cho bi\u1ebft Gi\u00ea-sa-b\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t n\u1eef ho\u00e0ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Israel, nh\u01b0ng b\u00e0 kh\u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb Israel m\u00e0 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb d\u00e2n ngo\u1ea1i. N\u1eef ho\u00e0ng n\u00e0y th\u1eadt \u0111\u00e1ng s\u1ee3, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh gi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ti\u00ean tri c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u01b0 m\u1ed9t ti\u00ean tri, b\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00e1m d\u1ed7 d\u00e2n Ch\u00faa, l\u00e0m cho h\u1ecd th\u1edd th\u1ea7n Ba-anh. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng. Khi nh\u00ecn l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed ch\u00fang ta th\u1ea5y sau khi H\u1ed9i Th\u00e1nh k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi th\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1eef ho\u00e0ng. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1eef ho\u00e0ng theo nh\u01b0 \u0110\u1ea5ng Christ mu\u1ed1n m\u00e0 n\u1eef ho\u00e0ng n\u00e0y \u0111\u00e3 gi\u1ebft nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 t\u00f2a \u00e1n d\u1ecb gi\u00e1o \u1edf T\u00e2y Ban Nha, b\u1ee9c h\u1ea1i nh\u00f3m Waldensian, nh\u00f3m Albigenses&#8230; \u0110\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed gi\u00e1o h\u1ed9i, ch\u00fang ta s\u1ebd r\u1ea5t s\u1eedng s\u1ed1t v\u00ec th\u1ea5y v\u00f4 s\u1ed1 m\u00e1u tu\u00f4n \u0111\u1ed5 trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i m\u00e1u nh\u01b0 ch\u1ea3y ra t\u1eeb c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eed. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o La M\u00e3 \u0111\u00e3 l\u00e0m to\u00e0n b\u1ed9 C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n l\u00eca b\u1ecf L\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1edbi m\u1ecdi h\u00ecnh th\u1ee9c. Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f2n c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecdc Kinh Th\u00e1nh. Kinh Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng La Tinh, th\u1ee9 ti\u1ebfng m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 linh m\u1ee5c m\u1edbi hi\u1ec3u. Qua \u0111\u00f3, gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n Ch\u00faa. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e2u m\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u0111\u00e3 cho bi\u1ebft H\u1ed9i Th\u00e1nh trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. V\u00e0 t\u1eeb n\u0103m 1870, gi\u00e1o l\u00fd \u201cgi\u00e1o ho\u00e0ng kh\u00f4ng bao ph\u1ea1m gi\u1edd sai l\u1ea7m\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 cao.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi m\u00e0 Ch\u00faa n\u00f3i: \u201d \u2026.l\u00e0 m\u1ed9t n\u1eef ti\u00ean tri&#8230; d\u1ea1y v\u00e0 d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00e1c \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u1ee7a Ta ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m\u201d. S\u1ef1 gian d\u00e2m thu\u1ed9c linh n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c th\u1ebf gi\u1edbi. C\u00e1c gi\u00e1o ho\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp hay b\u1ecf ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. L\u1ecbch s\u1eed cho bi\u1ebft l\u00e0 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Heinrich IV trong chuy\u1ebfn \u0111i Canossa. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0y ph\u1ea3i ch\u1edd gi\u00e1o ho\u00e0ng ba ng\u00e0y \u1edf d\u01b0\u1edbi tuy\u1ebft, kh\u00f4ng b\u1eadn trang ph\u1ee5c vua ch\u00faa m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1eadn b\u1ed9 \u0111\u1ed3 s\u00e1m h\u1ed1i. Sau \u0111\u00f3, gi\u00e1o ho\u00e0ng m\u1edbi cho ph\u00e9p ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0y v\u00e0o, r\u1ed3i gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u00e2n l\u00ean c\u1ed5 c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn H\u1ed9i Th\u00e1nh? Trong m\u1eaft \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 gian d\u00e2m, tr\u1ed9n l\u1eabn v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c. K\u1ebf \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1edd c\u00fang th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng. Ch\u00fang ta th\u1ea5y trong gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o th\u1edd c\u00e1c h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, th\u1edd th\u00e1nh t\u00edch, th\u1edd Ma-ri, r\u1ed3i c\u00e1c th\u00e1nh. Qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0n lan.<\/p>\n<p>Kinh Th\u00e1nh c\u00f2n cho bi\u1ebft Thi-a-ti-r\u01a1 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7, l\u00e0 s\u1ef1 s\u00e2u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Sa-tan. T\u1eeb \u201cs\u1ef1 s\u00e2u hi\u1ec3m\u201d \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a \u201c\u0111i\u1ec1u huy\u1ec1n b\u00ed\u201d. Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o La M\u00e3 t\u1ef1 h\u00e0o v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00ed t\u00edch. M\u1ed9t trong c\u00e1c b\u00ed t\u00edch l\u1edbn nh\u1ea5t ch\u00ednh l\u00e0 b\u00ed t\u00edch th\u00e1nh th\u1ec3. Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o tin r\u1eb1ng khi c\u1eed h\u00e0nh b\u00ed t\u00edch th\u00e1nh th\u1ec3, b\u00e1nh v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u s\u1ebd bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u00ecnh v\u00e0 m\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. R\u1ed3i h\u1ecd hi\u1ebfn t\u1ebf \u0110\u1ea5ng Christ m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i cho h\u1ecd. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 s\u00e2u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Sa-tan sao? C\u00e1i t\u00ean \u201cThi-a-ti-r\u01a1\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cc\u00e1c t\u1ebf l\u1ec5\u201d. Th\u1eadt \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady. Ngo\u00e0i ra, h\u1ecd c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 v\u1ec1 ng\u1ee5c luy\u1ec7n t\u1ed9i. Sau khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec xu\u1ed1ng ng\u1ee5c luy\u1ec7n t\u1ed9i n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n hay \u0111i h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec th\u1eddi gian m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u1edf d\u01b0\u1edbi ng\u1ee5c luy\u1ec7n t\u1ed9i s\u1ebd ng\u1eafn l\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean thi\u00ean \u0111\u00e0ng s\u1edbm. Nh\u1eefng s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 n\u00e0y t\u1eeb \u0111\u00e2u ra? \u0110\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 s\u1ef1 s\u00e2u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Sa-tan.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed9c th\u00e2n. C\u00e1c linh m\u1ee5c ph\u1ea3i th\u1ec1 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9c th\u00e2n. Th\u01b0 Ti-m\u00f4-th\u00ea th\u1ee9 nh\u1ea5t cho bi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5 c\u1ea5m k\u1ebft h\u00f4n l\u00e0 s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ef7. Th\u1eadt kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng L\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 nh\u00e0 th\u1edd d\u1ea1y d\u1ed7. Cu\u1ed1i Kinh Th\u00e1nh, trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 17, ch\u00fang ta th\u1ea5y con \u0111i\u1ebfm l\u1edbn Ba-by-l\u00f4n. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi s\u1ebd l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi n\u00f3? \u0110\u1ea5ng ph\u00e1n x\u00e9t n\u00f3, l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ea7y uy quy\u1ec1n. Ng\u00e0i ph\u1ea3i ph\u00e1n x\u00e9t n\u00f3 v\u00ec c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u m\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ed3 v\u00e0 m\u00e1u v\u00f4 t\u1ed9i \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ed5 ra trong su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed, v\u00e0 vi\u1ec7c gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f2n l\u00e0m d\u00e2n Ch\u00faa b\u1ecb l\u1ea7m l\u1ea1c. Nh\u01b0 v\u1eady, Thi-a-ti-r\u01a1 n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o La M\u00e3. T\u1ed3i t\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111en t\u1ed1i Trung C\u1ed5 k\u00e9o d\u00e0i 1000 n\u0103m. V\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 1000 n\u0103m n\u00e0y m\u00e0 Kinh Th\u00e1nh cho bi\u1ebft l\u00e0 b\u1ed1n H\u1ed9i Th\u00e1nh cu\u1ed1i v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn khi Ch\u00faa Gi\u00ea-su tr\u1edf l\u1ea1i. V\u00ec trong b\u1ed1n th\u01b0 n\u00e0y Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u0111\u1ec1u nh\u1eafc \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ee7a Ng\u00e0i. Trong th\u01b0 g\u1eedi ba H\u1ed9i Th\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Ch\u00faa kh\u00f4ng nh\u1eafc. Nh\u01b0 v\u1eady Thi-a-ti-r\u01a1 l\u00e0 gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o La M\u00e3 t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 6, v\u00e0 s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1n x\u00e9t khi Ch\u00faa tr\u1edf l\u1ea1i.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh S\u1ea1t-\u0111e<\/strong><\/h4>\n<p>S\u1ea1t-\u0111e l\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh k\u1ebf ti\u1ebfp. T\u1eeb \u201cS\u1ea1t-\u0111e\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea7n c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Sau khi H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1ecb sa ng\u00e3 tr\u1ea7m tr\u1ecdng, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ea3i k\u00eau g\u1ecdi m\u1ed9t ph\u1ea7n d\u00e2n c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u0111\u1ec3 Ng\u00e0i kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i. Ch\u00faa n\u00f3i v\u1edbi S\u1ea1t-\u0111e: \u201cng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 s\u1ed1ng nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ebft\u201d. T\u1ea1i sao nh\u01b0 v\u1eady? C\u00f4ng cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh Gi\u00e1o H\u1ed9i c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 s\u1ed1ng nh\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n l\u1ea1i sau \u0111\u00f3 nh\u01b0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng, t\u1ed5 ch\u1ee9c,.. th\u00ec l\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ebft. V\u00e0o n\u0103m 1517, Martin Luther b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea3i ch\u00e1nh gi\u00e1o h\u1ed9i. L\u00fac \u0111\u00f3 nh\u1eefng g\u00ec \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u00e0y t\u1ecf cho \u00f4ng ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u00e1nh Linh \u0111\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 quy\u1ec1n l\u1ef1c b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a Sa-tan trong th\u1eddi Trung C\u1ed5. Trong h\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea7u b\u00e0i, t\u1ea1i ngh\u1ecb vi\u1ec7n Worms, Luther \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9ng r\u1eb1ng \u201cT\u00f4i \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u00e2y, v\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u00fap t\u00f4i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00f3. Amen!\u201d. L\u00fac \u0111\u00f3 Luther \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o ch\u1ed1i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf cho \u00f4ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 qu\u00ed gi\u00e1 v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng. M\u1ed9t n\u0103m sau, \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u1ecbch s\u00e1ch T\u00e2n \u01af\u1edbc, v\u00e0 trong nh\u1eefng n\u0103m k\u1ebf, \u00f4ng d\u1ecbch to\u00e0n b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh sang ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c. Qua \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1edf quy\u1ec3n Kinh Th\u00e1nh cho to\u00e0n b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ebd th\u1eadt. Nhi\u1ec1u s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u00e2u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Sa-tan trong gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01a1i b\u00e0y ra.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, c\u00f4ng cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh l\u1ea1i ph\u00e1t tri\u1ec3n theo h\u01b0\u1edbng ch\u00ednh tr\u1ecb. Danh x\u01b0ng \u201cKh\u00e1ng C\u00e1ch\u201d (ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cTin L\u00e0nh\u201d) xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ngh\u1ecb vi\u1ec7n Speyer. C\u0169ng t\u1ea1i ngh\u1ecb vi\u1ec7n n\u00e0y, c\u00e1c th\u1ee7 l\u00e3nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 n\u1ed5i d\u1eady ch\u1ed1ng l\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Sau \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Anh. Ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 15 n\u0103m sau khi Martin Luther c\u00f4ng b\u1ed1 95 lu\u1eadn \u0111\u1ec1 th\u00ec \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh hai gi\u00e1o h\u1ed9i qu\u1ed1c gi\u00e1o l\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i Anh v\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0110\u1ee9c. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u Ch\u00faa mu\u1ed1n. Ch\u00faa kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f3 qu\u1ed1c gi\u00e1o v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c. Ngo\u00e0i ra, gi\u00e1o h\u1ed9i Tin L\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1edfi c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a C\u00f4ng Gi\u00e1o. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do m\u00e0 Ch\u00faa n\u00f3i l\u00e0 \u201cng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Trong th\u01b0 n\u00e0y c\u00f2n ghi \u201cTa kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Ta\u201d. K\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh Tin L\u00e0nh l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng c\u00f4ng b\u00ecnh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Tuy nhi\u00ean, H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 6:1 n\u00f3i r\u1eb1ng:\u201cV\u00ec v\u1eady, ch\u00fang ta ph\u1ea3i b\u1ecf qua c\u00e1c b\u00e0i h\u1ecdc s\u01a1 \u0111\u1eb3ng v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng Christ m\u00e0 ti\u1ebfn t\u1edbi s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t l\u1ea1i n\u1ec1n t\u1ea3ng cho s\u1ef1 \u0103n n\u0103n t\u1eeb b\u1ecf c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ebft, \u0111\u1ee9c tin \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi\u201d. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00ednh Kinh Th\u00e1nh g\u1ecdi l\u1ebd th\u1eadt v\u1ec1 s\u1ef1 x\u01b0ng c\u00f4ng b\u00ecnh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin ch\u1ec9 m\u1edbi l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng th\u00f4i. V\u00ec n\u00f3 m\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i n\u1ec1n, n\u00ean ch\u00fang ta ph\u1ea3i r\u1eddi c\u00e1i n\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn t\u1edbi s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m nay. Ch\u00fang ta th\u1ea5y ng\u00e0y nay \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ch\u1ec9 d\u1ea1y d\u1ed7 v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i v\u00e0 vi\u1ec7c x\u01b0ng c\u00f4ng b\u00ecnh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin. Nh\u01b0 v\u1eady, t\u00ecnh tr\u1ea1ng thu\u1ed9c linh kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0 t\u00f9 m\u00e0 Sa-tan \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra \u0111\u1ec3 H\u1ed9i Th\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. Do \u0111\u00f3, Ch\u00faa Gi\u00ea-su n\u00f3i c\u00f4ng vi\u1ec7c S\u1ea1t-\u0111e l\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ecdn v\u1eb9n, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec th\u1ebf, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ea3i lu\u00f4n \u0111\u00e1nh th\u1ee9c H\u1ed9i Th\u00e1nh. \u1ede \u0111\u00e2y ghi l\u00e0 \u201ch\u00e3y t\u1ec9nh th\u1ee9c\u201d. S\u1ea1t-\u0111e kh\u00f4ng ch\u1ec9 bao g\u1ed3m c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i qu\u1ed1c gi\u00e1o hay c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i l\u1edbn m\u00e0 c\u00f2n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng sau cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 gi\u00e1o h\u1ed9i B\u00e1p-t\u00edp, v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 17, h\u1ecd nh\u1eadn ra r\u1eb1ng l\u00e0m b\u00e1p-tem cho tr\u1ebb em trong c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i qu\u1ed1c gi\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn, l\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi n\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 can \u0111\u1ea3m \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 l\u1ebd th\u1eadt n\u00e0y v\u00e0 h\u1ecd r\u1ea5t s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng, h\u1ecd kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i ti\u1ebfp m\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3, kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 18, xu\u1ea5t hi\u1ec7n phong tr\u00e0o Th\u00e1nh Khi\u1ebft m\u00e0 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 Wesley, ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp ra gi\u00e1o h\u1ed9i Gi\u00e1m L\u00fd ng\u00e0y nay. Phong tr\u00e0o n\u00e0y r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u r\u1ed7i m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi ho\u00e0n to\u00e0n b\u1edfi Th\u00e1nh Linh, ph\u1ea3i kinh nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i tr\u1ecdn v\u1eb9n v\u00e0 ph\u1ea3i n\u00ean th\u00e1nh. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m r\u1ea5t tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa. C\u00e1c cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u00ecnh th\u00e0nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 c\u00e1c h\u1ec7 ph\u00e1i m\u00e0 ng\u00e0y nay ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y kh\u1eafp n\u01a1i.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra. Trong H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00f3 c\u00f2n thi\u1ebfu ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 th\u00e1nh, m\u1ecdi C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5, v\u00e0 m\u1ecdi t\u00edn \u0111\u1ed3 ph\u1ea3i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, ch\u00fang ta v\u1eabn th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ee5c v\u1ee5 Ch\u00faa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng, v\u1eabn c\u00f3 ch\u1ee9c m\u1ee5c s\u01b0 v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Nhi\u1ec1u nh\u00f3m v\u1eabn l\u00e0m b\u00e1p-tem cho tr\u1ebb em. H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f2n b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u b\u1edfi th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y, s\u1eed d\u1ee5ng nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi . \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 gian d\u00e2m thu\u1ed9c linh, v\u1eabn c\u00f2n s\u1ef1 pha tr\u1ed9n gi\u1eefa H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi. Ng\u00e0y nay, S\u1ea1t-de bao g\u1ed3m nhi\u1ec1u nh\u00f3m \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ee5c h\u01b0ng. H\u1ecd nh\u1eadn ra m\u1ed9t l\u1ebd th\u1eadt n\u00e0o \u0111\u00f3 r\u1ed3i l\u00e0m theo. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 h\u1ecd d\u1eebng l\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ti\u1ebfn v\u1ec1 \u0111\u00edch, n\u00ean h\u1ecd kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Nh\u00ecn v\u00e0o s\u01a1 \u0111\u1ed3 n\u00e0y, ch\u00fang ta th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m 1517 c\u00f3 s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9. Ng\u00e0y nay, sau cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ec7 ph\u00e1i, c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 chia r\u1ebd. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u Ch\u00faa mu\u1ed1n. Ch\u00faa v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Ch\u00faa mu\u1ed1n c\u00f3 trong H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i. Ti\u1ebfc l\u00e0 ng\u00e0y nay \u0111a s\u1ed1 C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf \u0110\u1ee9c. \u1ede \u0110\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1edf Thi-a-ti-r\u01a1, m\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh. Nh\u01b0ng \u1edf \u0110\u1ee9c c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ec7 ph\u00e1i S\u1ea1t-\u0111e. H\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ph\u1ea5n h\u01b0ng, t\u1eebng r\u1ea5t s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng nh\u01b0ng b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean ch\u1ebft v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 S\u1ea1t-\u0111e bao g\u1ed3m c\u00e1c h\u1ec7 ph\u00e1i, c\u00e1c nh\u00f3m \u0111\u1ed9c l\u1eadp b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 16.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh Phi-la-\u0111en-phi<\/strong><\/h4>\n<p>K\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0 th\u01b0 g\u1eedi cho H\u1ed9i Th\u00e1nh Phi-la-\u0111en-phi. Ch\u00fang ta th\u1ea5y Ch\u00faa n\u00f3i v\u1edbi Thi-a-ti-r\u01a1 l\u00e0 ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n, Ch\u00faa c\u0169ng b\u1ea3o S\u1ea1t-\u0111e l\u00e0 ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n. Nh\u01b0ng Ch\u00faa kh\u00f4ng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi Phi-la-\u0111en-phi. T\u1ea1i sao? V\u00ec Phi-la-\u0111en-phi l\u00e0 \u0111i\u1ec1u Ch\u00faa mu\u1ed1n c\u00f3. Phi-la-\u0111en-phi c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau anh em. Trong Ma-thi-\u01a1 23 Ch\u00faa n\u00f3i: \u201cc\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi m\u00ecnh l\u00e0 Ra-bi\u201d. Ng\u00e0y nay, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u1ee5c s\u01b0\u201d, \u201clinh m\u1ee5c\u201d. Ch\u00faa n\u00f3i: \u201cv\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t Th\u1ea7y, c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh em\u201d. Ch\u00faa mu\u1ed1n gi\u1eefa ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea7ng l\u1edbp n\u00e0o c\u1ea3, m\u00e0 Ng\u00e0i mu\u1ed1n t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta l\u00e0 anh em. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la. R\u1ed3i Ch\u00faa n\u00f3i v\u1edbi Phi-la-\u0111en-phi r\u1eb1ng Ng\u00e0i l\u00e0 \u201c\u0110\u1ea5ng Th\u00e1nh v\u00e0 \u0110\u1ea5ng Ch\u00e2n Th\u1eadt\u201d, v\u00e0 Phi-la-\u0111en-phi \u201c\u0111\u00e3 g\u00ecn gi\u1eef l\u1eddi ki\u00ean nh\u1eabn c\u1ee7a Ng\u00e0i\u201d. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u1edf Phi-la-\u0111en-phi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 v\u1ec1 L\u1eddi Ch\u00faa m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Ch\u00e2n Th\u1eadt c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 Ng\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e0m \u1ee9ng nghi\u1ec7m L\u1eddi Ng\u00e0i t\u1ea1i Phi-la-\u0111en-phi. C\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u1edf H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00e0y th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a L\u1eddi Ch\u00faa v\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 th\u00e1nh khi\u1ebft. Phi-la-\u0111en-phi ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng kh\u1ecfi Ba-la-am, kh\u1ecfi s\u1ef1 gian d\u00e2m thu\u1ed9c linh, \u0111\u1ed3 c\u00fang th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c\u2026<\/p>\n<p>Trong th\u01b0 n\u00e0y, Ch\u00faa gi\u1edbi thi\u1ec7u Ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ea5ng c\u00f3 ch\u00eca kh\u00f3a c\u1ee7a \u0110a-v\u00edt v\u00e0 Ng\u00e0i ban cho h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1i c\u1eeda m\u1edf. B\u00e2y gi\u1edd, ch\u00fang ta xem c\u00e1i c\u1eeda n\u00e0y ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec? Trong Gi\u0103ng 10, Ch\u00faa n\u00f3i Ng\u00e0i l\u00e0 c\u00e1i c\u1eeda v\u00e0 nh\u1eefng ai \u0111i qua Ch\u00faa th\u00ec g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng c\u1ecf. \u0110\u1ed3ng c\u1ecf n\u00e0y n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u1ee9c \u0103n thu\u1ed9c linh. Ng\u00e0y nay, n\u1ebfu m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh mu\u1ed1n l\u00e0 Phi-la-\u0111en-phi th\u00ec b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ee9c \u0103n thu\u1ed9c linh. \u1ede \u0111\u00e2y, Ch\u00faa \u0111\u00e3 m\u1edf ra m\u1ed9t c\u00e1i c\u1eeda \u1edf trong L\u1eddi Ch\u00faa d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3ng c\u1ecf xanh t\u01b0\u01a1i, v\u00e0 \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1eeda cho Ph\u00fac\u00a0 m. Trong th\u01b0 C\u00f4-l\u00f4-se v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ed7 kh\u00e1c, Phao-l\u00f4 c\u1ea7u nguy\u1ec7n xin \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi m\u1edf c\u00e1i c\u1eeda \u0111\u1ec3 cho Ph\u00fac\u00a0 m c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c lan truy\u1ec1n\u2026.<\/p>\n<p>Phi-la-\u0111en-phi l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0o trong l\u1ecbch s\u1eed? V\u00e0o n\u0103m 1727 c\u00f3 m\u1ed9t phong tr\u00e0o r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 phong tr\u00e0o anh em \u1edf Herrnhuter. Phong tr\u00e0o n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng c\u1ee7a Phi-la-\u0111en-phi l\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c H\u1ed9i Th\u00e1nh th\u1eadt. T\u1eeb n\u0103m 1722 \u0111\u1ebfn 1727, nhi\u1ec1u anh em \u0111\u1ebfn t\u1eeb Bohemia v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u00e3 t\u1eadp trung t\u1ea1i l\u00e3nh \u0111\u1ecba c\u1ee7a b\u00e1 t\u01b0\u1edbc Zinzendorf. H\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hi\u1ec7p m\u1ed9t gi\u1eefa c\u00e1c anh em trong nhi\u1ec1u n\u0103m. T\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3, h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Ni-c\u00f4-la, s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a Ba-la-am, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ti\u1ec1n. Th\u1eadm ch\u1ec9 kh\u1ea9u hi\u1ec7u c\u1ee7a h\u1ecd theo ti\u1ebfng La-tinh l\u00e0 \u201cUnitas Fratrum\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec7p m\u1ed9t c\u1ee7a c\u00e1c anh em. \u0110\u00e2y qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 s\u1ef1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ch\u00faa, l\u00e0 m\u00f9i v\u1ecb c\u1ee7a Phi-la-\u0111en-phi m\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi mu\u1ed1n c\u00f3. T\u1eeb phong tr\u00e0o n\u00e0y, Ph\u00fac\u00a0 m \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n ra m\u1ecdi l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. H\u1ecd th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1eeda m\u1edf. 100 n\u0103m sau t\u1ea1i Ireland c\u00f3 c\u00e1c anh em \u1edf Plymouth. V\u00e0o n\u0103m 1827 th\u00ec h\u1ecd b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng, t\u1ed5 ch\u1ee9c, v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o. H\u1ecd \u0111\u00e3 nh\u00f3m v\u1edbi nhau trong s\u1ef1 hi\u1ec7p m\u1ed9t v\u00e0 trong t\u00ecnh y\u00eau gi\u1eefa c\u00e1c anh em. Phong tr\u00e0o n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y b\u1edfi Ch\u00faa, h\u1ecd \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u1ea3i th\u1ecb trong L\u1eddi Ch\u00faa nh\u01b0: s\u1ef1 tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ee7a Ch\u00faa, \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a 5 s\u00e1ch M\u00f4i-se, nh\u1eefng l\u1eddi ti\u00ean tri trong s\u00e1ch \u0110a-ni-\u00ean v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u n\u1eefa. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, L\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra nh\u01b0 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. S\u1ef1 ch\u00fac ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a L\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. Phong tr\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fac ph\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u00e3 bi\u1ec3u l\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c Phi-la-\u0111en-phi. 100 n\u0103m sau \u0111\u00f3 \u1edf Trung Qu\u1ed1c, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng b\u1ecb \u00f4 u\u1ebf b\u1edfi t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng v\u1ec1 H\u1ed9i Th\u00e1nh, v\u1ec1 x\u00e2y d\u1ef1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh th\u1ef1c ti\u1ec5n. Watchman Nee, c\u00f3 th\u1ec3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u00e1i t\u00ean n\u00e0y, \u0111\u00e3 nh\u1eadn r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a Ch\u00faa v\u1ec1 x\u00e2y d\u1ef1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh, \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh, kh\u00f4i ph\u1ee5c H\u1ed9i Th\u00e1nh. H\u1ecd c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c h\u00e0nh theo \u0111\u00f3. L\u00fac \u0111\u00f3 h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1nh c\u1eeda m\u1edf t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, M\u1ef9 v\u00e0 Ch\u00e2u\u00a0 u n\u1eefa. V\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1eadp ni\u00ean 60 th\u00ec \u0111\u1ebfn M\u1ef9, 70 th\u00ec t\u1edbi Ch\u00e2u\u00a0 u. \u1ede \u0111\u00f3 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1ee9c \u0103n thu\u1ed9c linh. Ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng Ch\u00faa \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ee5c ti\u00eau Phi-la-\u0111en-phi n\u00e0y theo t\u1eebng b\u01b0\u1edbc. Phi-la-\u0111en-phi n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e2n \u0111\u00e8n b\u1eb1ng v\u00e0ng, l\u00e0 s\u1ef1 bi\u1ec3u l\u1ed9 \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 18 cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh Lao-\u0111i-x\u00ea<\/strong><\/h4>\n<p>Sau \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n m\u1ed9t c\u00e1i l\u00e1 th\u01b0 n\u1eefa l\u00e0 th\u01b0 g\u1eedi cho Lao-\u0111i-x\u00ea. Lao-\u0111i-x\u00ea c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i, ph\u00e1n x\u00e9t v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a d\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a d\u00e2n. L\u00e1 th\u01b0 n\u00e0y r\u1ea5t c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a v\u1edbi ch\u00fang ta, v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 l\u00e1 th\u01b0 cu\u1ed1i c\u00f9ng trong b\u1ea3y th\u01b0. Do \u0111\u00f3, th\u01b0 n\u00e0y c\u0169ng n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7n tr\u1ea1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta tr\u01b0\u1edbc khi Ch\u00faa tr\u1edf l\u1ea1i. Ng\u00e0y nay, C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau v\u1ec1 Kinh Th\u00e1nh, v\u1ec1 H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean quan t\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Ai c\u0169ng ngh\u0129 m\u00ecnh c\u00f3 quy\u1ec1n t\u1ef1 do \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Lao-\u0111i-x\u00ea.T\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n. Thay v\u00ec l\u1eafng nghe l\u1eddi ph\u00e1n c\u1ee7a Th\u00e1nh Linh, ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>R\u1ed3i Ch\u00faa n\u00f3i: \u201cv\u00ec ng\u01b0\u01a1i h\u00e2m h\u1ea9m\u201d. H\u00e2m h\u1ea9m l\u00e0 tr\u1ea1ng th\u00e1i tr\u1edf n\u00ean ngu\u1ed9i l\u1ea1nh, th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u00f4i thiu. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1ee9c \u0103n trong b\u1ebfp hai ng\u00e0y th\u00ec th\u1ee9c \u0103n kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ecb ngu\u1ed9i l\u1ea1nh m\u00e0 c\u00f2n \u00f4i thiu n\u1eefa. N\u1ebfu ch\u00fang ta nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec Ch\u00faa l\u00e0m sao? Ch\u00faa s\u1ebd nh\u1ea3 ch\u00fang ta ra kh\u1ecfi mi\u1ec7ng c\u1ee7a Ng\u00e0i. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 th\u00f4ng c\u00f4ng v\u1edbi Ch\u00faa b\u1ecb m\u1ea5t \u0111i, Ch\u00faa kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta n\u1eefa. V\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00e0y n\u00f3i: \u201cta gi\u00e0u, ta n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3 r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u00ec n\u1eefa\u201d n\u00ean Ch\u00faa n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cng\u01b0\u01a1i kh\u1ed1n kh\u1ed5, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, ngh\u00e8o ng\u1eb7t, \u0111ui m\u00f9 v\u00e0 l\u00f5a l\u1ed3\u201d. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u1edbn. Ch\u00fang ta th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o thu\u1ed9c linh. \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00f3i: ta gi\u00e0u c\u00f3\u201d, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o thu\u1ed9c linh. \u201cTa kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u00ec c\u1ea3\u201d ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111ui m\u00f9. Ch\u00faa c\u00f2n n\u00f3i \u201cng\u01b0\u01a1i ngh\u00e8o kh\u00f3, \u0111ui m\u00f9 v\u00e0 l\u00f5a l\u1ed3\u201d. H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u00ecnh sai l\u1ea7m m\u1ed9t c\u00e1ch m\u00f9 qu\u00e1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng. S\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o thu\u1ed9c linh d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u00f9 l\u00f2a thu\u1ed9c linh. \u1ede Lao-\u0111i-x\u00ea ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh gi\u00e0u, nh\u01b0ng th\u1eadt ra h\u1ecd th\u1eadt ngh\u00e8o kh\u00f3.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfc r\u1eb1ng ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y lu\u00f4n ph\u1ea7n n\u00e0y. ma qu\u1ef7, k\u1ebb th\u00f9 \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh, lu\u00f4n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u1ed1ng l\u1ea1i l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a Ch\u00faa. H\u1eafn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ed1ng l\u1ea1i l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Phi-la-\u0111en-phi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ma qu\u1ef7, Thi-a-ti-r\u01a1 v\u00e0 S\u1ea1t-\u0111e th\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1, nh\u01b0ng m\u1ed7i phong tr\u00e0o li\u00ean quan t\u1edbi Phi-la-\u0111en-phi l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1eafn, v\u00ec \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u00f9ng nh\u1eefng phong tr\u00e0o n\u00e0y \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u00e0n t\u1ea5t H\u1ed9i Th\u00e1nh. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng l\u1ecbch s\u1eed cho bi\u1ebft phong tr\u00e0o Herrnhuter kh\u1edfi \u0111\u1ea7u r\u1ea5t t\u1ed1t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1t tri\u1ec3n theo h\u01b0\u1edbng x\u1ea5u. Th\u1eadm ch\u00ed ng\u00e0y nay, c\u00e1c anh em c\u1ee7a phong tr\u00e0o Herrnhuter \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i Tin L\u00e0nh. H\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u li\u00ean quan t\u1edbi Ba-la-am, c\u00f3 pha tr\u1ed9n v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00f3 nh\u1eadn ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5, v\u00e0 c\u00f3 ch\u1ee9c m\u1ee5c s\u01b0. H\u1ecd ti\u1ebfp nh\u1eadn t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u1edf l\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 Lao-\u0111i-x\u00ea. H\u1ecd \u0111\u00e3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng t\u1eeb Phi-la-\u0111en-phi.<\/p>\n<p>C\u1ea3 phong tr\u00e0o c\u00e1c anh em Plymouth c\u0169ng v\u1eady. H\u1ecd c\u00f3 m\u1ed9t kh\u1edfi \u0111\u1ea7u tuy\u1ec7t v\u1eddi, nh\u01b0ng kho\u1ea3ng 20 n\u0103m sau \u0111\u00f3, Sa-tan c\u0169ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch g\u00e2y chia r\u1ebd trong phong tr\u00e0o anh em n\u00e0y. H\u1ecd tranh c\u00e3i nhi\u1ec1u v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m v\u1edbi \u0110\u1ea5ng Christ. Ng\u00e0y nay, h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u00e1ch r\u1ea5t hay v\u00e0 h\u1ecd c\u0169ng r\u1ea5t t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a m\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng trong phong tr\u00e0o n\u00e0y th\u00ec ma qu\u1ef7 c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecd b\u1ecb ng\u00e3 kh\u1ecfi con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Phi-la-\u0111en-phi v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh Lao-\u0111i-x\u00ea.<\/p>\n<p>\u1ede Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng v\u1eady. Tr\u01b0\u1edbc khi b\u1ecb t\u00f9, ch\u00ednh Watchman Nee \u0111\u00e3 than phi\u1ec1n v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi \u00f4ng n\u00f3i qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng: ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed7i th\u00e0nh ph\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 d\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 \u0111\u00fang. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi \u00f4ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 h\u00e0o h\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00ean m\u1ea5t r\u1eb1ng l\u1eddi ch\u1ee9ng \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a Ch\u00faa v\u00e0 s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. H\u1ecd \u0111\u00e3 sao nh\u00e3ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Do \u0111\u00f3, m\u1ed9t th\u1eddi gian sau, l\u1eddi ch\u1ee9ng n\u00e0y b\u1ecb gi\u1ea3m d\u1ea7n \u0111i, r\u1ed3i h\u1ecd c\u0169ng b\u1ecb sa ng\u00e3.<\/p>\n<p>C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh \u1edf M\u1ef9 \u0111\u00e3 t\u1eebng r\u1ea5t vinh hi\u1ec3n v\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 70. Nh\u01b0ng nh\u1eefng n\u0103m sau \u0111\u00f3, Witness Lee, ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u1edf M\u1ef9, \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201ct\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ea5y \u1edf trong Kinh Th\u00e1nh\u201d. Nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o thu\u1ed9c linh. C\u0169ng trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3, trong H\u1ed9i Th\u00e1nh x\u1ea3y ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 m\u00f9 l\u00f2a thu\u1ed9c linh.<\/p>\n<p>C\u00f2n \u1edf \u0110\u1ee9c, ch\u00fang ta th\u1ea5y \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n r\u1ea5t tuy\u1ec7t v\u1eddi. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o n\u00f3i: \u201cCh\u00faa \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf \u0111\u00e2y trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian d\u00e0i, anh em s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00f9 100 n\u0103m n\u1eefa c\u0169ng kh\u00f4ng\u201c. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 sa ng\u00e3 v\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o thu\u1ed9c linh v\u00e0 m\u00f9 l\u00f2a thu\u1ed9c linh, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Ch\u00faa \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 Lao-\u0111i-x\u00ea: \u201cta gi\u00e0u r\u1ed3i\u201d. N\u1ebfu ch\u00fang ta t\u1ef1 h\u00e0o v\u00ec m\u00ecnh gi\u00e0u th\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ng\u00e3 r\u1ed3i. V\u00e0 ch\u00fang ta c\u0169ng \u0111ui m\u00f9, ki\u00eau ng\u1ea1o n\u1eefa.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, Lao-\u0111i-x\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh do Phi-la-\u0111en-phi sa ng\u00e3. N\u1ebfu m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh l\u00e0 Phi-la-\u0111en-phi th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00f3 m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0 Phi-la-\u0111en-phi, m\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 sa ng\u00e3, th\u1eadm ch\u00ed ng\u00e3 t\u1eeb tr\u00ean cao xu\u1ed1ng. Ngay tr\u01b0\u1edbc khi Ch\u00faa tr\u1edf l\u1ea1i, H\u1ed9i Th\u00e1nh Phi-la-\u0111en-phi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e3. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t quan tr\u1ecdng m\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd.<!--nextpage--><\/p>\n<h4><strong>Ph\u1ea7n k\u1ebft<\/strong><\/h4>\n<p>T\u00f3m t\u1eaft s\u01a1 \u0111\u1ed3 m\u00e0 ch\u00fang ta th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y. T\u00f4i ngh\u0129 \u0111i\u1ec1u \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1ec9 qua hai ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y m\u00e0 Ch\u00faa \u0111\u00e3 b\u1ea3y t\u1ecf nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u00ednh c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch chung chung, m\u00e0 r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 t\u1ec9 m\u1ec9 theo \u0111\u00fang tr\u00ecnh t\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh. Hai ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y l\u00e0 l\u1eddi ti\u00ean tri ch\u00ednh x\u00e1c v\u1ec1 c\u1ea3 l\u1ecbch s\u1eed 2000 n\u0103m c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh. Ch\u1ec9 ri\u00eang \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u00f4i c\u0169ng ch\u1ee9ng minh cho l\u1eddi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, v\u00ec ch\u1ec9 m\u00ecnh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1eeb m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1ecb b\u1ee9c h\u1ea1i, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eed \u0111\u1ea1o s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1eef ho\u00e0ng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 cai tr\u1ecb c\u00e1c d\u00e2n. Ng\u00e0i c\u0169ng bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 s\u00e2u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Sa-tan \u1edf trong H\u1ed9i Th\u00e1nh, H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u1ebd k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c H\u1ed9i Th\u00e1nh, v\u00e0 r\u1ed3i Phi-la-\u0111en-phi b\u1ecb sa ng\u00e3. Ai c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c? Ngo\u00e0i \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ra th\u00ec kh\u00f4ng ai l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Trong b\u1ea3y th\u01b0, l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi c\u1ee7a Ch\u00faa d\u00e0nh cho ch\u00fang ta l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1eafng\u201d v\u00e0 \u201cai c\u00f3 tai\u201d. Ng\u00e0y nay, ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ed1n H\u1ed9i Th\u00e1nh sau. Trong b\u1ed1n H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00e0y, Ch\u00faa k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Thi-a-ti-r\u01a1, S\u1ea1t-\u0111e, Lao-\u0111i-x\u00ea ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n v\u00ec c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Ch\u00faa mu\u1ed1n. Thi-a-ti-r\u01a1 l\u00e0 con \u0111i\u1ebfm l\u1edbn. Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 17 c\u0169ng cho bi\u1ebft Ba-by-lon l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c con \u0111i\u1ebfm, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 Lao-\u0111i-x\u00ea, S\u1ea1t-\u0111e l\u00e0 c\u00e1c con g\u00e1i c\u1ee7a n\u00f3. T\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u1edf trong c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y l\u00e0 con \u0111i\u1ebfm. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y li\u00ean quan t\u1edbi s\u1ef1 gian d\u00e2m thu\u1ed9c linh, s\u1ef1 pha tr\u1ed9n v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y trong b\u00e0i n\u00e0y. T\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i nh\u1eefng C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n trong c\u00e1c nh\u00f3m n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh v\u00e0 kh\u00f4ng y\u00eau Ch\u00faa. Kh\u00f4ng! Nh\u01b0ng h\u1ecd b\u1ecb c\u1ea7m t\u00f9 trong m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111ang l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf h\u1ecd \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00edch, l\u00e0m h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd \u0111ang b\u1ecb giam gi\u1eef \u1edf S\u1ea1t-\u0111e, \u1edf n\u01a1i m\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y Ch\u00faa Nh\u1eadt h\u1ecd ch\u1ec9 nghe \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi tha th\u1ee9 t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u r\u1ed7i, kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 m\u1ea5t, v\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1n x\u00e9t \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y nghe c\u00f3 v\u1ebb hay, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 ng\u1ee5c t\u00f9 \u0111ang ng\u0103n c\u1ea3n nh\u1eefng t\u00edn \u0111\u1ed3 \u1edf \u0111\u00f3 \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00edch, v\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9c \u0103n n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o gi\u00fap h\u1ecd \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n \u1edf Lao-\u0111i-x\u00ea, m\u1ed7i tu\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi ta nghe r\u1eb1ng h\u1ecd t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, gi\u00e0u c\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, tuy\u1ec7t v\u1eddi ra sao&#8230; Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00e0ng nghe c\u00e0ng ngh\u0129 l\u00e0 tuy\u1ec7t v\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed1t. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u1ea3n tr\u1edf h\u1ecd \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00edch. Anh em kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec \u1edf \u0111\u00f3 Ch\u00faa kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Thi-a-ti-r\u01a1 th\u00ec d\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 ph\u1ea3i th\u1eafng.<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd kh\u00f4ng c\u00f2n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u chung chung n\u1eefa m\u00e0 anh em mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec sau khi nghe nh\u1eefng l\u1eddi m\u00e0 Ch\u00faa \u0111\u00e3 ph\u00e1n? Anh em ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa hay sao? Ti\u1ebfp t\u1ee5c \u1edf \u0111\u00f3, nh\u1eafm m\u1eaft l\u1ea1i cho t\u1edbi khi Ch\u00faa tr\u1edf l\u1ea1i, v\u00e0 ngh\u0129 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec x\u1ea5u xa c\u1ea3. Hay anh em h\u1ecfi Ch\u00faa r\u1eb1ng: \u201cCh\u00faa \u01a1i, Ch\u00faa \u0111ang l\u00e0m g\u00ec v\u1eady? Ch\u00faa \u0111ang \u1edf \u0111\u00e2u? Ch\u00faa \u01a1i, con mu\u1ed1n \u0111\u1eafc th\u1eafng\u201d. Anh em c\u00f3 mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc th\u1eafng hay anh em mu\u1ed1n \u1edf n\u01a1i m\u00e0 Ch\u00faa \u0111\u00e3 l\u00ean \u00e1n r\u1ed3i, \u1edf n\u01a1i m\u00e0 Ch\u00faa kh\u00f4ng ng\u1eebng k\u00eau g\u1ecdi \u201ch\u00e3y \u0103n n\u0103n\u201d v\u00e0 \u201ch\u00e3y \u0111\u1eafc th\u1eafng? M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta ph\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u00ecnh c\u00f3 l\u00e0m hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 18: \u201cH\u1ee1i d\u00e2n Ta, h\u00e3y ra kh\u1ecfi n\u00f3!\u201d. N\u1ebfu h\u00f4m nay, ch\u00fang ta \u0111ang \u1edf S\u1ea1t-\u0111e, trong c\u00e1c h\u1ec7 ph\u00e1i m\u00e0 Ch\u00faa kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111i ra kh\u1ecfi \u0111\u00f3. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o thay \u0111\u1ed5i gi\u00e1o h\u1ed9i hay nh\u00f3m c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1edfi v\u00ec gi\u00e1o h\u1ed9i Tin L\u00e0nh v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn khi Ch\u00faa tr\u1edf l\u1ea1i. Nh\u01b0ng khi Ch\u00faa \u0111\u1ebfn, Ch\u00faa s\u1ebd ph\u00e1n x\u00e9t h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 m\u00e0 v\u00ec Sa-tan \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u00e0y v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean quan nh\u01b0 t\u1ed5 ch\u1ee9c, ti\u1ec1n b\u1ea1c, s\u1ef1 pha tr\u1ed9n v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi. Ch\u00faa ph\u1ea3i ph\u00e1n x\u00e9t t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. N\u1ebfu ch\u00fang ta \u1edf trong \u0111\u00f3, ch\u00fang ta c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1n x\u00e9t chung. C\u00f2n n\u1ebfu \u1edf Lao-\u0111i-x\u00ea th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 Ch\u00faa c\u00f3 th\u1ec3 mang ch\u00fang ta v\u1ec1 \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, Ch\u00faa m\u1edbi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cH\u1ee1i d\u00e2n Ta, h\u00e3y ra kh\u1ecfi n\u00f3!\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay, Ch\u00faa s\u1eafp tr\u1edf l\u1ea1i r\u1ed3i, ch\u00fang ta th\u1eadt s\u1ef1 r\u1ea5t g\u1ea7n ng\u00e0y t\u00e1i l\u00e2m c\u1ee7a Ch\u00faa. B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafc th\u1eafng, \u0111\u1ec3 t\u1eeb b\u1ecf nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 Ch\u00faa t\u1eeb b\u1ecf, v\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean \u1edf n\u01a1i m\u00e0 Ch\u00faa \u0111ang ti\u1ebfn l\u00ean. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u1ec9 ra kh\u1ecfi Ba-by-l\u00f4n m\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i x\u00e2y d\u1ef1ng Phi-la-\u0111en-phi. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111\u1eafc th\u1eafng nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 nghe h\u00f4m nay nh\u01b0: t\u1eeb b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau ban \u0111\u1ea7u, nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y, \u0111\u1ebfn h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00e0ng gi\u00e1o ph\u1ea9m &#8211; gi\u00e1o d\u00e2n, c\u1ea3 s\u1ef1 h\u00e2m h\u1ea9m, v\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft tr\u1ed1ng r\u1ed7ng v\u1ec1 L\u1eddi Ch\u00faa. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111\u1eafc th\u1eafng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng Phi-la-\u0111en-phi v\u00ec ch\u1ec9 Phi-la-\u0111en-phi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa h\u1ee9a c\u1ea5t l\u00ean tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y th\u1ecbnh n\u1ed9 l\u1edbn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1eafc th\u1eafng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng trong th\u1eddi ch\u00fang ta h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. N\u1ebfu kh\u00f4ng, Ch\u00faa s\u1ebd ph\u00e1n x\u00e9t t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng t\u00edn \u0111\u1ed3 \u1edf \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 th\u1eadt, m\u00e0 Sa-tan \u0111\u00e3 giam gi\u1eef h\u1ecd trong m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng l\u00e0m h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn v\u1ec1 \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. T\u00f4i hy v\u1ecdng nh\u1eefng l\u1eddi trong b\u00e0i n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u00fap c\u00e1c b\u1ea1n tin Ch\u00faa hay y\u00eau Ch\u00faa m\u1ed9t c\u00e1ch chung chung, m\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Phi-la-\u0111en-phi cho \u0111\u1ebfn \u0111\u00edch v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t l\u00ean tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y th\u1ecbnh n\u1ed9 l\u1edbn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n<p>(D\u1ecbch t\u1eeb b\u00e0i &#8220;M\u00e4rtyrer, Papsttum, Reformation,\u2026&#8221; c\u1ee7a Das himmlische Jerusalem)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400\">L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n sai l\u1ec7ch. Tuy v\u1eady, cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1eabn lu\u00f4n kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i H\u1ed9i Th\u00e1nh theo \u0111\u00fang k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Ng\u00e0i. M\u1ed9t b\u01b0\u1edbc quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng cu\u1ed9c C\u1ea3i Ch\u00e1nh \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c c\u00e1ch \u0111\u00e2y \u0111\u00fang 500 n\u0103m. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebft th\u00fac kh\u00f4ng? Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc c\u1ee5 th\u1ec3 t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh trong 2000 n\u0103m qua, \u0111\u1ec3 h\u00f4m nay ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n<h4><strong>L\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u<\/strong><\/h4>\n<p>Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft n\u0103m nay l\u00e0 k\u1ef7 ni\u1ec7m 500 n\u0103m ng\u00e0y C\u1ea3i Ch\u00e1nh Gi\u00e1o H\u1ed9i. Trong h\u00ecnh n\u00e0y, Martin Luther \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Karl V c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c. K\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c v\u00e0 c\u1ea3 Ch\u00e2u\u00a0 \u00c2u \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nh\u01b0<\/p>\n","protected":false},"author":392,"featured_media":28258,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"series":[],"class_list":["post-28259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/users\/392"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28259"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28260,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28259\/revisions\/28260"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28259"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=28259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}