{"id":31553,"date":"2022-10-29T12:57:25","date_gmt":"2022-10-29T12:57:25","guid":{"rendered":"https:\/\/vnsalvation.net\/?p=31553"},"modified":"2022-10-29T12:57:25","modified_gmt":"2022-10-29T12:57:25","slug":"lich-su-quyen-kinh-thanh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/lich-su-quyen-kinh-thanh\/","title":{"rendered":"L\u1ecaCH S\u1eec QUY\u1ec2N KINH TH\u00c1NH"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<p align=\"center\">L\u1ecaCH S\u1eec QUY\u1ec2N KINH TH\u00c1NH<\/p>\n<p align=\"center\">Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh T\u00e2m<\/p>\n<p><strong>Gi\u1edbi thi\u1ec7u:<\/strong><\/p>\n<p>C\u01a1-\u0111\u1ed1c nh\u00e2n tin Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, l\u00e0 khu\u00f4n v\u00e0ng th\u01b0\u1edbc ng\u1ecdc cho s\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 n\u1ebfp s\u1ed1ng h\u1eb1ng ng\u00e0y; tuy nhi\u00ean, \u0111a s\u1ed1 con d\u00e2n Ch\u00faa kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 quy\u1ec3n Kinh Th\u00e1nh m\u00ecnh \u0111ang c\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u, \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebfn tay m\u00ecnh. S\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed h\u00ecnh th\u00e0nh quy\u1ec3n Kinh Th\u00e1nh s\u1ebd gi\u00fap cho ch\u00fang ta tr\u00ean c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n sau:<\/p>\n<p>*\u00a0C\u00f3 s\u1ef1 tin quy\u1ebft r\u1eb1ng L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh Ch\u00faa b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n theo d\u00f2ng th\u1eddi gian cho c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i v\u1ec1 sau l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 sai l\u1ea7m, \u0111\u00e1ng cho ch\u00fang ta tin theo tr\u1ecdn v\u1eb9n.<\/p>\n<p>*\u00a0S\u1eb5n s\u00e0ng gi\u1ea3i th\u00edch cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n ho\u00e0i nghi v\u1ec1 t\u00ednh x\u00e1c th\u1eadt c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh, nh\u1eb1m x\u00f3a b\u1ecf nh\u1eefng nghi ng\u1edd cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh ng\u00e0y nay kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00fang theo nguy\u00ean b\u1ea3n n\u1eefa v\u00ec tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u qu\u00e1 tr\u00ecnh sao ch\u00e9p ho\u1eb7c phi\u00ean d\u1ecbch.<\/p>\n<p>*\u00a0Gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u t\u1ea1i sao c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch Kinh Th\u00e1nh.<\/p>\n<p><strong>A.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Nh\u1eefng thu\u1eadt ng\u1eef quan tr\u1ecdng:<\/strong><\/p>\n<p>Ch\u00fang ta c\u1ea7n hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef quan tr\u1ecdng sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>*\u00a0<em>Nguy\u00ean b\u1ea3n<\/em>\u00a0(autograph): L\u00e0 b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh g\u1ed1c, do ch\u00ednh tay t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 soi d\u1eabn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>B\u1ea3n sao<\/em>\u00a0(manuscript): Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh g\u1ed1c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p l\u1ea1i t\u1eeb b\u1ea3n g\u1ed1c. V\u00ec m\u00e1y in ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh v\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1456, cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 1456, c\u00e1c b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft b\u1eb1ng tay. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao g\u1ecdi c\u00e1c b\u1ea3n sao (copy) l\u00e0\u00a0<em>manuscripts<\/em>\u00a0trong Anh ng\u1eef.<\/p>\n<p>*\u00a0<span class=\"b\">B<\/span><span class=\"a\">\u1ea3n<\/span>\u00a0<span class=\"i\">in<\/span>\u00a0(print): K\u1ec3 t\u1eeb khi ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng m\u00e1y in \u0111\u1ec3 in Kinh Th\u00e1nh (1456), ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f2n sao ch\u00e9p b\u1eb1ng tay n\u1eefa, n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1eeb n\u0103m 1456 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 b\u1ea3n in.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>B\u1ea3n d\u1ecbch<\/em>\u00a0(translation): L\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ng\u1eef t\u1eeb nguy\u00ean b\u1ea3n hay t\u1eeb b\u1ea3n sao nh\u1eb1m \u0111\u1ec3 m\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed9c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh Th\u00e1nh b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>Kinh \u0111i\u1ec3n<\/em>\u00a0(canon): L\u00e0 danh s\u00e1ch c\u00e1c quy\u1ec3n Kinh Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh soi d\u1eabn \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ra, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn ch\u00ednh l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. S\u1edf d\u0129 c\u00f3 thu\u1eadt ng\u1eef\u00a0<em>kinh \u0111i\u1ec3n<\/em>\u00a0l\u00e0 nh\u1eb1m \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta th\u00eam v\u00e0o trong b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>Ngo\u1ea1i kinh<\/em>\u00a0hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0\u00a0<em>\u1ea8n kinh<\/em>\u00a0(apocrypha): L\u00e0 nh\u1eefng s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o trong b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 Kinh Th\u00e1nh c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o La-m\u00e3 v\u00e0 Kinh Th\u00e1nh c\u1ee7a Ch\u00ednh Th\u1ed1ng Gi\u00e1o \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng (Eastern Orthodox). Nh\u1eefng s\u00e1ch n\u1ea7y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 do \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi soi d\u1eabn, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0\u00a0<em>Kinh \u0111i\u1ec3n.<\/em><\/p>\n<p><strong>B.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh nguy\u00ean b\u1ea3n:<\/strong><\/p>\n<p>Kinh th\u00e1nh nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi 3 ng\u00f4n ng\u1eef sau:<\/p>\n<p>1.\u00a0Ti\u1ebfng\u00a0<em>H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1<\/em>\u00a0(Hebrew): H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c s\u00e1ch trong ph\u1ea7n C\u1ef1u \u01af\u1edbc b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef r\u1ea5t phong ph\u00fa, gi\u00e0u h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd n\u00ean r\u1ea5t th\u00edch h\u1ee3p cho vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p c\u00e1c th\u1ec3 lo\u1ea1i lu\u1eadt ph\u00e1p,v\u0103n th\u01a1, l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh. Ng\u00f4n ng\u1eef H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed5 x\u01b0a t\u1eeb 1.450 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>2.\u00a0Ti\u1ebfng\u00a0<em>A-ram<\/em>\u00a0(Aramaic): Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u1ecf trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng A-ram, l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u00ea-\u0111\u00f4 Ba T\u01b0 (Medo-Persian). L\u00fd do l\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 586 B.C, th\u00e0nh Gi\u00ea-ru-sa-lem b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y b\u1edfi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a vua Ba-by-l\u00f4n l\u00e0 N\u00ea-bu-c\u00e1t-n\u00eat-sa, d\u00e2n Do Th\u00e1i b\u1ecb b\u1eaft \u0111em qua Ba-by-l\u00f4n, sau \u0111\u00f3 h\u1ecd ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng trong \u0111\u1ebf qu\u1ed1c M\u00ea-\u0111\u00f4 Ba T\u01b0, t\u1ea1i \u0111\u00e2y h\u1ecd b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u00f3i ti\u1ebfng A-ram. Ti\u1ebfng A-ram l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef r\u1ea5t th\u00f4ng d\u1ee5ng trong th\u1eddi \u0111\u00f3, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u00ean m\u1ed9t v\u00f9ng r\u1ed9ng l\u1edbn thu\u1ed9c \u0111\u1ebf qu\u1ed1c M\u00ea-\u0111\u00f4 Ba T\u01b0, \u00a0v\u00e0 ngay trong th\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa Jesus, ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i c\u0169ng n\u00f3i v\u1edbi nhau b\u1eb1ng ti\u1ebfng A-ram.<\/p>\n<p>S\u00e1ch\u00a0<em>\u0110a-ni-\u00ean<\/em>\u00a02:4 \u0111\u1ebfn 7:28 v\u00e0\u00a0<em>\u00ca-x\u01a1-ra<\/em>\u00a04:8 \u0111\u1ebfn 6:18;\u00a0<em>\u00ca-x\u01a1-ra<\/em>\u00a07:12-26 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng A-ram.<\/p>\n<p>3.\u00a0Ti\u1ebfng\u00a0<em>Hy-l\u1ea1p<\/em>\u00a0(Greek): To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c s\u00e1ch trong ph\u1ea7n T\u00e2n \u01af\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p. S\u1ef1 chinh ph\u1ee5c c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Hy-l\u1ea1p kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u1edbi Alexandre khi\u1ebfn cho ng\u00f4n ng\u1eef\u00a0 Hy-l\u1ea1p c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh m\u1ebd tr\u00ean l\u0129nh v\u1ef1c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c v\u00f9ng Trung \u0111\u00f4ng. Ng\u00f4n ng\u1eef Hy-l\u1ea1p r\u1ea5t phong ph\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef b\u00e1c h\u1ecdc v\u00e0 r\u1ea5t th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 bi\u00ean ch\u00e9p Kinh Th\u00e1nh T\u00e2n \u01af\u1edbc.<\/p>\n<p>To\u00e0n b\u1ed9 C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c t\u1eeb kho\u1ea3ng 1400 B.C \u0111\u1ebfn 400 B.C.<\/p>\n<p>To\u00e0n b\u1ed9 T\u00e2n \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c t\u1eeb kho\u1ea3ng 45 A.D. \u0111\u1ebfn 95 A.D.<\/p>\n<p><strong>C.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>C\u00e1c b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh\u00a0<\/strong>(Manuscripts):<\/p>\n<p>V\u00ec Kinh Th\u00e1nh nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p tr\u00ean c\u00e1c cu\u1ed9n gi\u1ea5y\u00a0<em>ch\u1ec9 th\u1ea3o\u00a0<\/em>(Papyrus) hay\u00a0<em>da<\/em>\u00a0(Parchment) \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch, nh\u1eefng lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u n\u1ea7y kh\u00f4ng b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u n\u00ean ng\u00e0y nay\u00a0<u>t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nguy\u00ean b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa<\/u>. Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c\u00a0<em><u>b\u1ea3n sao<\/u><\/em>\u00a0m\u00e0 th\u00f4i, c\u00e1c b\u1ea3n sao v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u1ea1i tr\u00ean c\u00f9ng v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0 gi\u1ea5y ch\u1ec9 th\u1ea3o hay da, t\u1eeb th\u1ebf h\u1ec7 n\u1ea7y cho \u0111\u1ebfn th\u1ebf h\u1ec7 k\u1ebf ti\u1ebfp, ng\u01b0\u1eddi ta ti\u1ebfp t\u1ee5c sao ch\u00e9p khi th\u1ea5y c\u00e1c b\u1ea3n sao c\u0169 b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u00e1ch n\u00e1t, c\u1ee9 th\u1ebf cho t\u1edbi khi m\u00e1y in \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u00e9p b\u1eb1ng tay n\u1eefa. C\u00e1c b\u1ea3n sao \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eeb nguy\u00ean b\u1ea3n n\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n sao c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 nguy\u00ean b\u1ea3n. Hi\u1ec7n nay c\u00e1c b\u1ea3n sao r\u1ea5t c\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eed r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn trong c\u00e1c vi\u1ec7n b\u1ea3o t\u00e0ng. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh, xin ch\u1ec9 k\u1ec3 ra nh\u1eefng b\u1ea3n quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft:<\/p>\n<p><em>1.<\/em>\u00a0<em><u>C\u00e1c b\u1ea3n sao C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u1ed7<\/u>:<u><\/u><\/em><\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Geniza<\/u><\/em>: \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p v\u00e0o kho\u1ea3ng 400AD, g\u1ed3m nhi\u1ec1u s\u00e1ch trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 v\u00e0 A-ram. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m 1947 t\u1ea1i Nh\u00e0 h\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u1edf Cairo, Ai-c\u1eadp.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Massoretic<\/u><\/em>: \u0110\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong nh\u1eefng n\u0103m 500AD-900AD. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh r\u1ea5t ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i. Nh\u1eefng th\u00e0nh vi\u00ean trong ban sao ch\u00e9p \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tu\u00e2n theo nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh r\u1ea5t nghi\u00eam nh\u1eb7t \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e3y ra nh\u1eefng sai s\u00f3t.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Cairo Codex<\/u><\/em>: Do d\u00f2ng h\u1ecd Ben Asher th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 895 A.D. B\u1ea3n n\u1ea7y \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p t\u1eeb b\u1ea3n Massoretic ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Aleppo Codex<\/u><\/em>: C\u0169ng do d\u00f2ng h\u1ecd Ban Asher sao ch\u00e9p v\u00e0 ho\u00e0n t\u1ea5t v\u00e0o 950 A.D. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m 1958. B\u1ea3ng n\u1ea7y r\u1ea5t qu\u00fd gi\u00e1.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/Aleppo%20Codex.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\aleppo Codex.jpg\" width=\"255\" height=\"309\" \/><\/em><\/p>\n<p><em>B\u1ea3n Aleppo Codex<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>Cu\u1ed9n Bi\u1ec3n Ch\u1ebft<\/u>\u00a0(Dead Sea Scrolls)<\/em>: C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i vi\u1ec7c t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1c \u201cCu\u1ed9n Bi\u1ec3n Ch\u1ebft\u201d g\u1ed3m c\u00e1c b\u1ea3n sao c\u1ee7a h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c s\u00e1ch trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc (ngo\u1ea1i tr\u1eeb s\u00e1ch \u00ca-x\u01a1-t\u00ea) l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u00e1m ph\u00e1 tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 20 c\u1ee7a ng\u00e0nh kh\u1ea3o c\u1ed5; s\u1ef1 ph\u00e1m ph\u00e1 quan tr\u1ecdng n\u1ea7y \u0111\u00e3 x\u00f3a tan m\u1ecdi s\u1ef1 nghi ng\u1edd c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 t\u00ednh kh\u00f4ng x\u00e1c th\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u1ea3n sao n\u1ea7y tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u1eadu b\u00e9 ch\u0103n chi\u00ean v\u00f4 t\u00ecnh ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1947, trong m\u1ed9t hang \u0111\u1ed9ng \u1edf v\u00f9ng Qumran, ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc c\u1ee7a Bi\u1ec3n Ch\u1ebft (n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0\u00a0<em>Cu\u1ed9n Bi\u1ec3n Ch\u1ebft<\/em>). Sau \u0111\u00f3, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u1eeb 1947 \u0111\u1ebfn 1956, c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111\u00e3 t\u00ecm ra h\u01a1n 800 cu\u1ed9n s\u00e1ch c\u1ed5 x\u01b0a trong 10 hang \u0111\u1ed9ng kh\u00e1c, 30% c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh ch\u00e9p tay, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb r\u00e1ch th\u00e0nh nhi\u1ec1u m\u00e3nh.<\/p>\n<p>C\u00e1c Cu\u1ed9n Bi\u1ec3n Ch\u1ebft l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho th\u1ea5y \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u1ea3o t\u1ed3n L\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i v\u00e0 l\u00e0 ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00fd gi\u00e1 n\u1ea7y gi\u00fap cho c\u00f4ng vi\u1ec7c sao ch\u00e9p v\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt Kinh Th\u00e1nh v\u1ec1 sau \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/BanSaoCuonBienChet.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\images.jpg\" width=\"289\" height=\"174\" \/><\/p><\/blockquote>\n<p><em>\u00a0B\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh c\u1ee7a Cu\u1ed9n Bi\u1ec3n Ch\u1ebft<\/em><\/p>\n<blockquote><p>\u00a0\u00a02.\u00a0<em><u>C\u00e1c b\u1ea3n sao T\u00e2n \u01af\u1edbc c\u1ed7<\/u><\/em>:<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n John Rylands<\/u><\/em>\u00a0(130 A.D.) : \u0110\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 b\u1ea3n sao T\u00e2n \u01af\u1edbc l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i Th\u01b0 vi\u1ec7n John Rylands, th\u00e0nh ph\u1ed1 Manchester, n\u01b0\u1edbc Anh.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Bodmer Papyrus II<\/u><\/em>\u00a0(150-200 A.D)<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Chester Beaty<\/u><\/em>\u00a0(200 A.D): \u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft tr\u00ean gi\u1ea5y ch\u1ec9 th\u1ea3o, \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i Vi\u1ec7n B\u1ea3o T\u00e0ng Beaty, Dublin, n\u01b0\u1edbc Ireland.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Codex Sinaiticus<\/u><\/em>\u00a0(350 A.D): \u0110ang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i Vi\u1ec7n B\u1ea3o T\u00e0ng Anh Qu\u1ed1c. B\u1ea3n n\u1ea7y b\u1ecb r\u00e1ch n\u00e1t l\u00e0m 800 m\u00e3nh, nh\u1eefng chuy\u00ean gia ph\u1ee5c h\u1ed3i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u1eafp gh\u00e9p ch\u00fang l\u1ea1i v\u1edbi nhau. Xem h\u00ecnh b\u00ean d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/Sinaticus.jpg\" alt=\"Description: http:\/\/img.2sao.vietnamnet.vn\/2009\/07\/23\/kinhthanhco1.jpg\" width=\"400\" height=\"250\" \/><\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed9t trang trong b\u1ea3n Sinaticus sau khi ph\u1ee5c h\u1ed3i.<\/em><\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 Scot McKendrick nh\u1eadn x\u00e9t: &#8220;B\u1ea3n\u00a0<strong>Sinaiticus<\/strong>\u00a0l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. V\u0103n b\u1ea3n c\u00f3 h\u01a1n 1.600 n\u0103m tu\u1ed5i n\u00e0y l\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta nh\u00ecn v\u00e0o s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea1o C\u01a1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 g\u00f3p ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch cho c\u00e2u h\u1ecfi<em>: Kinh th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1eddi n\u00e0y qua \u0111\u1eddi kh\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o<\/em>?<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Codex Washingtonensis<\/u><\/em>\u00a0(450 A.D):<\/p>\n<p><em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/Codex%20Washingtonensis.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\Washingtonensis.jpg\" width=\"343\" height=\"261\" \/><\/em><\/p>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<blockquote><p><em>B\u1ea3n Codex Washingtonensis<\/em><\/p><\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<p><strong>D.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>C\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ed7<\/strong>:<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Aramaic Targum<\/u><\/em>\u00a0(400 B.C): \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n d\u1ecbch\u00a0<strong>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/strong>\u00a0sang ti\u1ebfng A-ram, l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef th\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a d\u00e2n Do Th\u00e1i k\u1ec3 t\u1eeb khi b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y \u1edf Ba-by-l\u00f4n. B\u1ea3n d\u1ecbch n\u1ea7y \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u hi\u1ec3u bi\u1ebft C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i n\u00f3i ti\u1ebfng A-ram.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i<\/u><\/em>\u00a0(Septuagint): L\u00e0 b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh\u00a0<strong>Ng\u0169 Kinh<\/strong>\u00a0b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef Hy-l\u1ea1p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 250 B.C. B\u1ea3n B\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ra \u0111\u1eddi trong giai \u0111o\u1ea1n th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Hy-l\u1ea1p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i s\u1ed1ng l\u01b0u l\u1ea1c \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc Kinh Th\u00e1nh b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, h\u1ecd c\u1ea7n c\u00f3 quy\u1ec3n\u00a0 Kinh Th\u00e1nh vi\u1ebft b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef Hy-l\u1ea1p. C\u00f4ng tr\u00ecnh phi\u00ean d\u1ecbch t\u1eeb ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 sang ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi 72 nh\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eeb 12 chi ph\u00e1i Y-s\u01a1-ra-\u00ean (m\u1ed7i chi ph\u00e1i 6 v\u1ecb), h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn Alexandria, \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea3o tr\u1ee3 c\u1ee7a vua Ptolemy Philadelphia n\u01b0\u1edbc Ai-c\u1eadp. 72 v\u1ecb n\u1ea7y \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t phi\u00ean d\u1ecbch Ng\u0169 Kinh trong su\u1ed1t 72 ng\u00e0y n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0\u00a0<em>B\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i (LXX).<\/em>\u00a0Sau n\u1ea7y c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p b\u1edfi c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 kh\u00e1c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp chung v\u00e0o B\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/BanBayMuoi.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\275px-Codex_Vaticanus_B,_2Thess._3,11-18,_Hebr._1,1-2,2.jpg\" width=\"275\" height=\"284\" \/><\/em><\/p>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<blockquote><p><em>B\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i (septuagint)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<p>Trong th\u1eddi k\u1ef3 H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u00e1c C\u01a1-\u0111\u1ed1c nh\u00e2n th\u01b0\u1eddng tr\u00edch d\u1eabn nh\u1eefng c\u00e2u Kinh Th\u00e1nh C\u1ef1u \u01af\u1edbc t\u1eeb B\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i n\u1ea7y.<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>C\u00e1c B\u1ea3n D\u1ecbch t\u1eeb 180 A.D. \u0111\u1ebfn 300 A.D.<\/u><\/em>: L\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch\u00a0<strong>T\u00e2n \u01af\u1edbc<\/strong>\u00a0sang ti\u1ebfng La-tin, Syriac v\u00e0 Coptic. C\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3: B\u1ea3n\u00a0<em>Old Latin\u00a0<\/em>(195 A.D.), b\u1ea3n\u00a0<em>The Old Syriac\u00a0<\/em>(300 A.D) v\u00e0 b\u1ea3n\u00a0<em>The Coptic Version<\/em>\u00a0(300 A.D)<\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n Vulgate<\/u><\/em>\u00a0(405 A.D): L\u00e0 b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ea3\u00a0<strong>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/strong>\u00a0v\u00e0\u00a0<strong>T\u00e2n \u01af\u1edbc\u00a0<\/strong>sang ti\u1ebfng\u00a0<strong>La-tin<\/strong>. T\u00e1c gi\u1ea3 B\u1ea3n vulgate l\u00e0 Jerome, l\u00e0 m\u1ed9t tu s\u0129 C\u00f4ng Gi\u00e1o, \u00f4ng r\u1ea5t th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng La-tin n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u00e1o ho\u00e0ng Damacus I giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m phi\u00ean d\u1ecbch to\u00e0n b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh sang ti\u1ebfng La-tin. B\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Jerome ch\u00ednh x\u00e1c n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o La-m\u00e3 c\u00f4ng nh\u1eadn c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh Ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 c\u1ee7a C\u1ef1u \u01af\u1edbc v\u00e0 Hy-l\u1ea1p c\u1ee7a T\u00e2n \u01af\u1edbc. Ngo\u00e0i ra, B\u1ea3n Vulgate c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i Ngh\u1ecb Trent n\u0103m 1546 ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh chu\u1ea9n c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/Vulgate.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\Vulgate.1583.L.jpg\" width=\"348\" height=\"237\" \/><\/p>\n<p><em>B\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh T\u00e2n-C\u1ef1u \u01af\u1edbc Vulgate<\/em><\/p>\n<p>*\u00a0<em><u>B\u1ea3n First English Translation<\/u><\/em>\u00a0(1380 A.D.): \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1eb1ng\u00a0<strong>Anh ng\u1eef<\/strong>\u00a0do John Wycliffe th\u1ef1c hi\u1ec7n. \u0110i\u1ec1u c\u1ea7n ch\u00fa \u00fd l\u00e0 John Wycliffe kh\u00f4ng d\u1ecbch tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb nguy\u00ean b\u1ea3n ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 v\u00e0 ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p m\u00e0 d\u1ecbch t\u1eeb b\u1ea3n Vulgate n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/KTAnhNgu.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\john-wycliffe-large.jpg\" width=\"342\" height=\"228\" \/><\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh Anh ng\u1eef John Wycliffe<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>E.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Kinh \u0110i\u1ec3n C\u1ef1u \u01af\u1edbc\u00a0<\/strong>(Canon of The Old Testament):<\/p>\n<p>G\u1ed3m 39 s\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n lo\u1ea1i nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>*\u00a0<u>5 S\u00e1ch Lu\u1eadt Ph\u00e1p<\/u>:<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd<\/em>;\u00a0<em>Xu\u1ea5t \u00ca-D\u00edp-T\u00f4-K\u00fd<\/em>;\u00a0<em>L\u00ea-vi K\u00fd<\/em>;\u00a0<em>D\u00e2n S\u1ed1 K\u00fd<\/em>;\u00a0<em>Ph\u1ee5c Truy\u1ec1n Lu\u1eadt L\u1ec7 K\u00fd<\/em><\/p>\n<p>*\u00a0<u>12 S\u00e1ch L\u1ecbch S\u1eed<\/u><em>:<\/em><\/p>\n<blockquote><p><em>Gi\u00f4-su\u00ea; C\u00e1c Quan X\u00e9t; Ru-t\u01a1; I Sa-mu-\u00ean; II Sa-mu-\u00ean; I C\u00e1c Vua; II C\u00e1c Vua; I S\u1eed K\u00fd; II S\u1eed K\u00fd ; \u00ca-x\u01a1-ra; N\u00ea-h\u00ea-mi; \u00ca-x\u01a1-t\u00ea.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>*\u00a0<u>5 S\u00e1ch Th\u01a1 V\u0103n<\/u>:<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Gi\u00f3p<\/em>;\u00a0<em>Thi Thi\u00ean<\/em>;\u00a0<em>Ch\u00e2m Ng\u00f4n<\/em>;\u00a0<em>Truy\u1ec1n \u0110\u1ea1o<\/em>;\u00a0<em>Nh\u00e3 Ca.<\/em><\/p>\n<p>*\u00a0<u>17 S\u00e1ch Ti\u00ean Tri<\/u>:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u00ca-sai; Gi\u00ea-r\u00ea-mi; Ca Th\u01b0\u01a1ng<\/em>;\u00a0<em>\u00ca-x\u00ea-chi-\u00ean<\/em>;\u00a0<em>\u0110a-ni-\u00ean<\/em>;\u00a0<em>\u00d4-s\u00ea<\/em>;\u00a0<em>Gi\u00f4-\u00ean; A-m\u1ed1t<\/em>;\u00a0<em>\u00c1p-\u0111ia;<\/em><em>\u00a0Gi\u00f4-na<\/em>;\u00a0<em>Mi-ch\u00ea<\/em>;\u00a0<em>Na-hum<\/em>;\u00a0<em>Ha-ba-c\u00fac<\/em>;\u00a0<em>S\u00f4-ph\u00f4-ni<\/em>;\u00a0<em>A-gh\u00ea<\/em>;\u00a0<em>Xa-cha-ri<\/em>;\u00a0<em>Ma-la-chi.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>F.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Kinh \u0110i\u1ec3n T\u00e2n \u01af\u1edbc\u00a0<\/strong>(Canon of The New Testament):<\/p>\n<p>G\u1ed3m 27 s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n chia nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>*\u00a0<u>4 S\u00e1ch Ph\u00fac \u00c2m<\/u>:<\/p>\n<blockquote><p><em>Ma-thi-\u01a1;<\/em><em>M\u00e1c;\u00a0<\/em><em>Lu-ca<\/em>;\u00a0<em>Gi\u0103ng.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>*\u00a0<u>1 S\u00e1ch L\u1ecbch S\u1eed H\u1ed9i Th\u00e1nh<\/u>:<\/p>\n<blockquote><p><em>C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>*\u00a0<u>21 S\u00e1ch Th\u01b0 T\u00edn<\/u>:<\/p>\n<blockquote><p><em>R\u00f4-ma;<\/em><em>I C\u00f4-rinh-t\u00f4;\u00a0 II C\u00f4-rinh-t\u00f4;\u00a0<\/em><em>Ga-la-ti;\u00a0<\/em><em>\u00ca-ph\u00ea-s\u00f4;\u00a0<\/em><em>Phi-l\u00edp; \u00a0C\u00f4-l\u00f4-se;\u00a0<\/em><em>I T\u00ea-sa-l\u00f4-ni-ca<\/em>;\u00a0<em>II T\u00ea-sa-l\u00f4-ni-ca;<\/em><em>I Ti-m\u00f4-th\u00ea;\u00a0 II Ti-m\u00f4-th\u00ea; T\u00edt;<\/em><em>Phi-l\u00ea-m\u00f4n;<\/em><em>H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1; Gia-c\u01a1;<\/em><em>\u00a0I Phi-e-r\u01a1;\u00a0 II Phi-e-r\u01a1; I Gi\u0103ng;<\/em><em>II Gi\u0103ng;<\/em><em>III Gi\u0103ng;<\/em><em>Giu-\u0111e.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>*\u00a0<u>1 S\u00e1ch Ti\u00ean Tri<\/u>:<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n.<\/em><\/p>\n<p><strong>G.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>C\u00e1c Ngo\u1ea1i Kinh\u00a0<\/strong>(Apocrypha)<\/p>\n<p>G\u1ed3m 15 s\u00e1ch nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><strong><u>T\u00ean s\u00e1ch<\/u><u>Ni\u00ean bi\u1ec3u<\/u><u>\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Wisdom of Solomon \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a030 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Gi\u00e1o hu\u1ea5n<\/p>\n<p>Ecclesiasticus \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a032 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Gi\u00e1o hu\u1ea5n<\/p>\n<p>Tobit \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0200 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0Ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u00f4n Gi\u00e1o<\/p>\n<p>I Esdras \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0150 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0L\u1ecbch s\u1eed &amp; Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>I Maccabees\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0110 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0L\u1ecbch s\u1eed<\/p>\n<p>II Maccabees \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0100 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0L\u1ecbch s\u1eed &amp; Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>Judith \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0150 A.D. \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0Ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/p>\n<p>Baruch \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0100 A.D. \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0Ti\u00ean Tri<\/p>\n<p>Letter of Jeremiah \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0200 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Ti\u00ean Tri<\/p>\n<p>II Esdras \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0100 A.D. \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Ti\u00ean Tri<\/p>\n<p>Additions to Esther \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0130 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>Prayer of Azariah* \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0100. B.C. \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>Suzanna (Daniel 13) \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0100 B.C. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>Bel &amp; the Dragon (Daniel 14) 100 B.C. \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>Prayer of Manasseh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 150 B.C\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Truy\u1ec1n thuy\u1ebft<\/p>\n<p>[* Prayer of Azariah c\u00f2n c\u00f3 t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 \u201cSong of Three Hebrew Children\u201d]<\/p>\n<p><strong>H. Kinh \u0110i\u1ec3n T\u00e2n \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n<p>T\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t cho \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 4, xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m do nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft ra t\u1ef1 cho l\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 Kinh Th\u00e1nh, t\u1ef1 cho l\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 soi d\u1eabn c\u1ee7a Ch\u00faa, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u00e1ch m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00e1c gi\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 ai, c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u00e1ch m\u1ea1o danh t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3! \u0110i\u1ec1u n\u1ea7y \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 c\u1ea7n ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa nh\u1eefng s\u00e1ch thu\u1ed9c kinh \u0111i\u1ec3n, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh soi d\u1eabn v\u1edbi nh\u1eefng s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 soi d\u1eabn. C\u00e1c gi\u00e1o ph\u1ee5 c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u01a1 khai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng chu\u1ea9n m\u1ef1c (criteria) \u0111\u1ec3 qua \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb kinh \u0111i\u1ec3n. C\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m kinh \u0111i\u1ec3n ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ee7 c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n sau:<\/p>\n<p>1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0S\u00e1ch c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a S\u1ee9 \u0110\u1ed3. C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 do ch\u00ednh S\u1ee9 \u0110\u1ed3 vi\u1ebft ra, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa Jesus k\u00eau g\u1ecdi l\u00e0m S\u1ee9 \u0110\u1ed3; ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111i theo Ch\u00faa Jesus, ch\u1ee9ng ki\u1ebfn t\u1eadn m\u1eaft cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Ch\u00faa Jesus, nghe t\u1eadn tai s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a Ch\u00faa Jesus v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 c\u00f4ng nh\u1eadn, v\u00ec nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 n\u1ea7y g\u1ea7n g\u1ee7i v\u1edbi c\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3, c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3.<\/p>\n<p>2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0N\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u00e1ch ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 ph\u1ea3i ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi m\u1eabu m\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin (Rule of faith) m\u00e0 Ch\u00faa Jesus truy\u1ec1n d\u1ea1y v\u00e0 c\u00f3 quy\u1ec1n n\u0103ng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i n\u1ebfp s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0S\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n<p>4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0S\u00e1ch b\u00e0y t\u1ecf v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi gi\u1ed1ng nh\u01b0 C\u1ef1u \u01af\u1edbc b\u00e0y t\u1ecf v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00eau tr\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u c\u00e1c s\u00e1ch xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong th\u1eddi k\u1ef3 H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0 kinh \u0111i\u1ec3n, xin li\u1ec7t k\u00ea v\u00e0i cu\u1ed1n:<\/p>\n<p>*\u00a0Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Ni-c\u00f4-\u0111em: K\u1ec3 v\u1ec1 c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a quan t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Phi-l\u00e1t.<\/p>\n<p>*\u00a0Tin L\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1: Th\u00eam v\u00e0o 4 s\u00e1ch Ph\u00fac \u00e2m kinh \u0111i\u1ec3n.<\/p>\n<p>* Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Phi-e-r\u01a1: Mang tinh th\u1ea7n b\u00e0i Do Th\u00e1i.<\/p>\n<p>*\u00a0Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Ma-thi-\u01a1 (S\u00e1ch gi\u1ea3 m\u1ea1o): K\u1ec3 nhi\u1ec1u ph\u00e9p l\u1ea1 Ch\u00faa Jesus l\u00e0m khi c\u00f2n nh\u1ecf.<\/p>\n<p>*\u00a0Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Th\u00f4-ma: Thu\u1eadt \u0111\u1eddi s\u1ed1ng Ch\u00faa Jesus l\u00fac 5-12 tu\u1ed5i, Ch\u00faa l\u00e0m nhi\u1ec1u ph\u00e9p l\u1ea1 nh\u1eb1m th\u1ecfa m\u00e3n t\u00e1nh t\u00f2 m\u00f2 c\u1ee7a tr\u1ebb con.<\/p>\n<p>*\u00a0Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Gi\u00f4-s\u00e9p: Nh\u1eb1m t\u00f4n s\u00f9ng Gi\u00f4-s\u00e9p.<\/p>\n<p>*\u00a0Ma-ri bi\u1ebfn h\u00f3a: Nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u00f4n vinh v\u00e0 th\u1edd l\u1ea1y b\u00e0 Ma-ri. Th\u00e2n x\u00e1c c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em l\u00ean thi\u00ean \u0111\u00e0ng.<\/p>\n<p>* Ma-ri sinh ra: Nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u00f4n vinh b\u00e0 Ma-ri.<\/p>\n<p>*\u00a0v.v\u2026<\/p>\n<p><strong>I . C\u00e1c b\u1ea3n in Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean:<\/strong><\/p>\n<p>Ch\u00fang ta r\u1ea5t kh\u00f3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c n\u0103m n\u00e0o m\u00e1y in l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh, v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c \u201cin \u1ea5n\u201d kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb r\u1ea5t th\u00f4 s\u01a1 r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n theo th\u1eddi gian d\u00e0i, qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u1ea7y k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb khi m\u00e1y in \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c sao ch\u00e9p Kinh Th\u00e1nh b\u1eb1ng c\u00e1ch vi\u1ebft tay n\u1eefa; m\u00e1y in \u0111\u00e3 gi\u00fap in Kinh Th\u00e1nh nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n, v\u1edbi s\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t l\u1edbn, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean t\u1ee5c xu\u1ea5t b\u1ea3n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m nay. Xin ch\u1ec9 k\u1ec3 nh\u1eefng b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng b\u1ea3n in (printed Bible):<\/p>\n<p>*\u00a0<em>B\u1ea3n Gutenberg<\/em>\u00a0(1456): \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n in Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1eb1ng ti\u1ebfng La-tin.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>B\u1ea3n Erasmus<\/em>\u00a0(1514): \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n in T\u00e2n \u01af\u1edbc b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>B\u1ea3n Polyglot Bible<\/em>\u00a0(1522): B\u1ea3n in C\u1ef1u \u01af\u1edbc b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, A-ram, Hy-l\u1ea1p v\u00e0 La-tin; ph\u1ea7n T\u00e2n \u01af\u1edbc b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p v\u00e0 La-tin. V\u00ec tr\u00ecnh b\u00e0y nhi\u1ec1u ng\u00f4n ng\u1eef song song v\u1edbi nhau n\u00ean b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh n\u1ea7y g\u1ed3m t\u1ea5t c\u1ea3 6 cu\u1ed1n.<\/p>\n<p>*\u00a0<em>B\u1ea3n King James Version<\/em>\u00a0(1611): Vi\u1ebft t\u1eaft l\u00e0 KJV. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh, \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean d\u1ecbch theo nguy\u00ean ng\u1eef H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, v\u00e0 Hy L\u1ea1p.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/BanInKinhThanhDauTien.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\gutenberg-bible-large.jpg\" width=\"284\" height=\"211\" \/>\u00a0\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Image\/BanPolyglot.jpg\" alt=\"Description: C:\\Users\\Tam Tran\\Documents\\Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh Site\\Kh\u1ea3o Lu\u1eadn\\images.jpg\" width=\"275\" height=\"183\" \/><\/p>\n<blockquote><p><em>B\u1ea3n in Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean (1456)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0B\u1ea3n Polyglot Bible, \u0111a ng\u00f4n ng\u1eef (1522)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>K. K\u1ebft Lu\u1eadn:<\/strong><\/p>\n<p>Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban cho con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng t\u1ea1o d\u1ef1ng n\u00ean m\u00ecnh; bi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi; bi\u1ebft v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee9u r\u1ed7i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u00e0nh cho con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0 tu\u00e2n theo h\u1ea7u cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u v\u00e0 s\u1ed1ng theo ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. V\u00ec t\u1ea7m m\u1ee9c quan tr\u1ecdng nh\u01b0 v\u1eady n\u00ean ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 g\u00ecn gi\u1eef v\u00e0 l\u01b0u truy\u1ec1n L\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i tr\u00e3i qua su\u1ed1t nhi\u1ec1u th\u1eddi \u0111\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Kinh Th\u00e1nh kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean v\u0103n ki\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch nh\u01b0ng c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e3i m\u00e3i trong l\u00f2ng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 nh\u1eefng ai tin quy\u1ebft Kinh Th\u00e1nh ch\u00ednh l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi<strong>.<\/strong>\u00a0Th\u1eadt \u0111\u00fang nh\u01b0 ti\u00ean tri \u00ca-sai 40:8 \u0111\u00e3 ch\u00e9p:<\/p>\n<p><strong>\u201cC\u1ecf kh\u00f4, hoa r\u1ee5ng; nh\u01b0ng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u00fang ta c\u00f2n m\u00e3i \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi!\u201d<\/strong><\/p>\n<p><span class=\"t\"><em>Th\u00e1ng 11, 2010<\/em><\/span><em>.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/Tim%20Hieu%20Quyen%20Kinh%20Thanh\/Lich-Su-Quyen-Kinh-Thanh.html\">L\u1ecbch s\u1eed quy\u1ec3n Kinh Th\u00e1nh (gianggiaithanhkinh.net)<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gianggiaithanhkinh.net\/index.html\">Gi\u1ea3ng Gi\u1ea3i Th\u00e1nh Kinh (gianggiaithanhkinh.net)<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u1ecaCH S\u1eec QUY\u1ec2N KINH TH\u00c1NH Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh T\u00e2m Gi\u1edbi thi\u1ec7u: C\u01a1-\u0111\u1ed1c nh\u00e2n tin Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31555,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","fifu_image_url":"https:\/\/www.eden.co.uk\/images\/fullsize\/9781781283165.jpg","fifu_image_alt":"Auto Draft","footnotes":""},"categories":[331],"tags":[],"series":[],"class_list":["post-31553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lich-su-kinh-thanh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31554,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31553\/revisions\/31554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31553"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/hahosa.com\/vnsalvation\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=31553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}